خداوندا در همهجا تسبيح تو گويند ، در هرزمان تو را پرستند و تو در همهء زمانها موجود بودهاى ، با هرزبان ترا بخوانند و در هردل تنها تو جايگاهى بزرگ دارى ، از هرلذتى غير از ياد تو بردهام ، هرآسايشى جز انس با انس تو داشتهام ، هرشادى جز نزديك شدن به تو و از هركارى به جز طاعتت ، از تو طلب آمرزش و بخشايش مىكنم « 1 » .
وقتى اين عبارات را از امام سجاد عليه السّلام مطالعه مىكنيم از بلندى اين معانى كه تصوير روشن و برجستهاى از تضرع آن حضرت و خوار كردن خود در برابر خداوند متعال - كه هيچچيزى در آسمان و زمين بر او پوشيده نيست - از آن مشاهده مىشود ماتومبهوت مىشويم .
شناخت واقعى اين حقيقت كه انسان - چنانكه در عبارات قبلى گذشت - نسبت به خداوند متعال نياز و فقر مطلق است ، او را وامىدارد تا همواره به آن ذات مقدس پناه برد ، از اينجا است كه مىبينيم امام سجاد عليه السّلام در تمام حالات زندگى دست به دعا به درگاه خدا داشته است كه قسمتى از آن گذشت و بخش بسيارى از آن نيز در اين مختصر نيامده است مانند : دعا در طلب رحمت بر محمد و آل محمد صلّى اللّه عليه و آله ، در درود بر حاملان عرش ، در پناه بردن به خدا ، در خواستن حاجت ، در هنگام بيمارى ، در مكارم اخلاق ، دعا براى همسايگان ، دوستان ، مرزبانان ، براى استخاره ، در طلب توبه ، دعا در هنگام ديدن ماه نو ، در عيد فطر ، در اظهار خوارى در پيشگاه خدا ، در هنگام سختى ، در هنگام ياد مرگ ، در هنگام ترس ، و دعا در طلب رفع غمها .
از لابهلاى بخشهاى پيشين مشخص شد كه روش زندگى امام سجاد عليه السّلام
هامش
( 1 ) . مناجات الذاكرين .