شهادت در راه خدا است » « 1 » به وضوح نمايان است ، اين همان روح لطيفى است كه دعاهاى صحيفهء سجاديه و مناجات خمسة عشرة از او صادر شده و اين بهترين شاهد بر اجتماع روح حماسى با روح دعا ، مناجات و عبادت در آن حضرت است .
نقشآفرينى اين حقيقت آنجا روشن مىشود كه مىبينيم دعاهاى امام سجاد نيز داراى همين دو جنبه يعنى جنبهء سياسى ، جهادى اجتماعى و اخلاقى در كنار جنبهء معارفى و عبادى و داراى اهدافى متغير و فراگير بوده است .
دعاهاى امام سجاد عليه السّلام داراى ابعاد وسيع فكرى از جهت حلوفصل مسائل اعتقادى اسلام بوده است ، اعتقاداتى كه پس از وزش طوفان جريانات فكرى الحادى مانند تشبيه ، جبر ، ارجاء و . . . بر اصول عقايد اسلامى ، - كه البته دست حكومت اموى با هدف نابودى اسلام و بازگشت به جاهليت پيشين در پس پردهء ترويج اين عقايد بوده است - نياز مبرمى به نصوص معتبر در پاسخ گويى به شبهات مطرحشده داشتند .
البته در شرايطى كه حكومت وقت هركس را كه به قصد مبارزه با اين افكار وارد ميدان مىگرديد قلع و قمع و نابود كرده و همه را نهتنها از ميدان به در كرده كه به تعقيب آن نيز مىپرداخت و صداى آنان را در گلو خفه مىكرد سياست امام زين العابدين عليه السّلام بر اين قرار گرفت كه رويهء دعا را در پيش گيرد كه موفقترين وسيله براى اشاعهء حقايق و ماندگارى آن و ايمنترين راهى است كه از دست قدرت حاكم به دور بوده قوىترين وسيلهء ارتباط سرّى مكتوب و مورد اطمينان بود .
هامش
( 1 ) . محدث قمى ، نفس المهموم / 408 .