بخش نخست عصر امام حسن مجتبى عليه السّلام
حركت خوارج با شوريدن بر امير المؤمنين عليه السّلام و نافرمانى آن بزرگوار هيچگونه امتيازى بر ديگر نافرمانان آن حضرت نظير طلحه و زبير و معاويه و ديگران نداشت . اين گروه مانند معاويه و طلحه و زبير از هدفى ويژه برخوردار نبودند . مطالبى كه تاريخنگاران به خوارج نسبت داده و گفتهاند : با اينكه خوارج در آغاز ، طرفداران امام عليه السّلام بوده و پيرامون حكميت با امام به نزاع برخاستند - و امام عليه السّلام خود را به نتيجه حكميت ملزم ندانست ، اگر صحيح باشد - دليل بر اين است كه اين افراد در كمال سادگى و بىانديشهاى قرار داشتند و قربانى توطئهگران بر ضد امير المؤمنين عليه السّلام شده و قصد فتنهانگيزى در سپاه حضرت داشتند تا امام عليه السّلام را از نبرد با معاويه باز دارند و خود بر او بتازند . كشته شدن خوارج ، آثار نامطلوبى در روان جمع زيادى از ياران حضرت به جاى نهاد زيرا قربانيان اين جنگ وابسته به عشاير كوفه و بصره بودند و اگر كشته شدن خوارج در روان بستگان آنان تأثير داشت جاى شگفتى نبود زيرا هر خويشاوندى با از كف دادن نزديكان خود چنين احساسى را خواهد داشت .
وقتى امير المؤمنين به كار خوارج پايان داد ، ضعف و سستى ، عدم همكارى و اختلاف ميان يارانش راه يافت ، از آنان خواست تا براى جنگ با