از آق اولر براى اتصال به اردبيل به طرف مغان كشيده شود . جادهء قزوين از راه رودبار و منجيل ممكن است در اوايل سلطنت صفويه كه بدون شك اولين پل را در منجيل بنا نهادهاند ، ساخته شده باشد . در سال 1246 هجرى ( 1830 ) فتحعليشاه جادهء منجيل و قزوين را تعمير كرد ، و بعد ناصر الدين شاه نيز همين كار را انجام داد و دهكدهء سراوان را وقف نگهدارى جاده رشت به امامزاده هاشم و رشت به لاهيجان نمود . يك شركت روسى ( شركت جادهء انزلى به تهران ) بالاخره جاده غازيان - رشت و تهران را كه در شعبان 1316 هجرى ( ژانويه 1899 ) براى عبور درشكهها افتتاح گرديده بود بنا نهاد « 1 » . امتياز اين شركت هشتاد و نه سال است ؛ و يك راه فرعى هم از رشت به پير بازار كه بندر وصول عوارض رشت مىباشد كشيده شد . سپهدار اعظم جادهاى هم از رودسر به لنگرود ، لاهيجان ، كيسم و رشت ؛ و راهى ديگر از رشت به پسيخان ، جمعه بازار ، كسما ، شكر باغان و طاهر گوراب احداث نمود . هر چند كه اين راهها در مواقع خشكى قابل ارابه رانى مىباشند ولى به سبب اينكه سنگفرش نشدهاند در زمستان وضع نامساعدى دارند .
گذرگاههاى متعددى گيلان را به مناطق پشت كوههائى كه اين
هامش
( 1 ) - نام ايستگاههاى چاپارى از غازيان تا تهران ( مسافات به صورت ورستVersياVerstaكه واحد طول روسى و معادل 3500 قدم يا 06 / 1 كيلومتر مىباشد تعيين گرديده است ) . غازيان - خمام 22 - رشت 37 - سنگر 51 - كهدم 62 - سفيد خاله 72 - رستم آباد 91 - رودبار 104 - منجيل 118 - بالا بالا 130 - پاچنار - 143 - ملا على 154 - يوزباش چاى 171 - بكندهBekende182 - بوئينكBouinek198 - قزوين 225 - كوندهKavende247 - قشلاق 270 - ينگى امام 295 - حصارك 315 - شاه آباد 339 - تهران 362