درياچهء انزلى
درياچه يا خليج انزلى به مقدارى آب وسيع و ساكن اطلاق مىشود . مرداب « 1 » كه از آب رودخانههاى متعددى تشكيل مىشود ، به وسيلهء دو زبانهء باريك شنى از سمت مشرق و مغرب از دريا جدا مىگردد « 2 » . آب مرداب جز در نزديكى انزلى و ميان پشته آرام و بىحركت است اما هنگام طوفان آب دريا وارد مرداب مىشود . قسمت بزرگ اين مرداب در مشرق خطى كه رشت را به انزلى متصل مىكند وسعت مىگيرد . پهناى مرداب ميان دهانهء رودخانهء پير بازار و انزلى در حدود ده كيلومتر است و بزرگترين طول آن از جنوب شرقى به شمال غربى به سى كيلومتر مىرسد . عمق آن از 25 / 1 متر تا 80 / 2 متر تغيير مىيابد اما معمولا از سى تا نود سانتيمتر تجاوز
هامش
( 1 ) - اين زبانههاى شنى در هيچ طرف پهناى زيادى ندارند و در بعضى نقاط حتى از چند متر تجاوز نمىنمايند اما بهر حال مرداب هميشه در حال خشكيدن است . به نظر مىرسد كه ارتفاع آب به حد شگفت آورى پائين سطح درياى آزاد است . در ساحل و در مدخل مرداب آنجا كه ساحل شنى تقريبا وسيع مىشود درخت و جنگل به نظر مىرسد ولى قسمت شرقى تقريبا به صورت خرابهاى ديده مىشود ( فريزر ) .
مرداب نام عمومى اين آب ساكن گيلان است كه رودخانههاى مختلفى در آن مىريزند . وقتى كه در گيلان نام مرداب شنيده مىشود كنايه از همين مرداب انزلى است .
( 2 ) - كاپيتان ودروفWoodroofeدر سال 1153 هجرى ( 1740 ميلادى ) چنين ذكر كرده است : در حدود شش كيلومترى بالاى سفيد رود نهرى كوچك ديده مىشود كه به درياى انزلى ختم مىشود و به صورت معبرى مورد استفادهء كشتيها قرار مىگيرد اما هنگامى كه سطح آب پائين است ناچارند كشتيها را از روى بسترى از ماسهها بكشند ( كارگران با طنابهائى كه يك سر آن به كشتى بسته شده و سر ديگر آن را در دست دارند از دو ساحل كه ارتفاعش تا آب كم عمق رود نزديك چند متر است كشتى را مىكشند . م ) و اگر اين اشكال نبود كشتيهاى بارى مىتوانستند بدون گذشتن از دريا از پير بازار به رودسر بروند .