اوّل آن ، هنگام زوال خورشيد است از شكم آسمان كه وقت ظهر است ، سپس عصر بعد از آنست ، بدليل همان آيه ، و وقت مغرب هنگامى است كه قرص خورشيد فرو افتد ، و آن بنشانى خورشيد است ، و وقت نماز عشاء موقع رفتن روشنى سر شب است كه باز بستگى بخورشيد دارد ، و نماز صبح هنگاميست كه سپيده دمد و آن هم اثر خورشيد است ، و خداوند خورشيد و ماه هر دو را نشانه زكوه ساخته كه چون سال بگردد زكوه واجب شود ، و نشانه حج و روزه را نيز ماه قرار داده ، اين دو فريضه شناخته نشوند مگر به ماه چنانچه ميفرمايد ( اى پيغمبر از تو سؤال كنند كه سبب بدر و هلال ماه چيست ، جواب ده كه در آن تعيين اوقات عبادات حج و معاملات مردم است ) « 1 » و نيز ميفرمايد ( ماه رمضان ماهى است كه قرآن در آن نازل شده است براى هدايت بشر و براى راهنمائى و امتياز حق از باطل پس هر كه دريابد ماه رمضان را بايد روزه بدارد ) « 2 » بنا بر اين حج و روزه را واجب نمود كه آن دو شناخته نگردند مگر به ماهها ( كه در يك ماه روزه و در يك ماه حج است ) و ماهها شناخته نشوند مگر به كره ماه نه خورشيد .
40 - حضرت صادق عليه السّلام از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام روايت ميفرمايد كه فرمود ، آنچه را خداوند در كتاب خويش واجب ساخته پايههاى اسلامند و آنها پنج پايهاند ، و بر اين پنج فريضه ، اسلام بنياد شده است ، و خداوند براى هر كدام از اين فرائض چهار حدّ معيّن فرموده كه هيچ كس را رخصت نادانيش نباشد ، اوّل نماز ، بعد زكوه ، سپس روزه ، آنگاه حج و بعد ولايت كه پايان آنها و جامع همه فرائض و سنن است .
حدود نماز چهارتاست ، وقتشناسى ، و دنباله خبر را نظير آنچه در روايت قبلى ذكر شد با مختصر تفاوتى تا آخر بيان فرمود « 3 » .
هامش
( 1 ) سورهء بقره آيه 189 .
( 2 ) سورهء بقره آيه 185 .
( 3 ) تفسير نعمانى .