و علوم و دانشهائى كه مردم در امور دين و دنياشان بدانها نيازمندند ، دانا نباشد ايمن نيست از اينكه احكام و قوانين و حدود خدا را تغيير دهد و چون نادانان است مثلا در جايى كه نبايد ، دست كسى را قطع كند ، يا مثلا دزد را بكشد و بدار زند ، يا كسى كه با مسلمين در حال جنگ است ، حد زند .
و فلسفه اينكه بايد از همه مردم سخىتر باشد اينست كه امام خزينهدار مسلمانان است ، و امين اموال و خراج آنهاست ، اگر سخى نباشد در اموال آنها طمع ورزد و آنها را بنفع خود برگيرد .
و جهت دليرتر بودنش آنست كه امام مركز ستاد مسلمانهاست كه در جبهههاى نبرد به دو باز ميگردند اگر شجاعتر از همه نباشد ، ايمن نباشد از اينكه بگريزد و از جبهه فرارى شود و آنان را بكشتن و نابودى دهد ، و دچار خشم خدا شود چنانچه خداوند ميفرمايد ( هر كه در روز جنگ به آنها پشت نمود و فرار كرد به طرف غضب و خشم خدا روى آورده مگر اينكه از ميسره به ميمنه و يا از قلب بجناح براى مصالح جنگى رود يا از فرقهاى به يارى فرقه ديگر بشتابد ) « 1 » پس روا نباشد كه از جنگ بگريزد و دچار خشم خدا شود .
و خداوند براى اين فرائض چهارگانه دو دليل و نشانه قرار داده كه آن دو بزرگترين نشانههاى آسمانند ، يعنى خورشيد و ماه ، مثلا در مورد نماز كه بزرگترين فريضه است از بين اين چهار چيز ، و ستون دين و شريفتر از تمام امور دينى است ، خورشيد نشانه اوست چنانچه در قرآن ميفرمايد ( نماز را وقت زوال آفتاب تا اوّل تاريكى شب بپادار ( يعنى نماز ظهرين را از اول زوال ظهر و نماز عشائين را از به دو تاريكى شب بپادار ) و نماز صبح را نيز بجاى آر كه آن بحقيقت مشهود نظر فرشتگان شب و فرشتگان روز است ) « 2 » پس اوقات نماز شناخته نشود مگر بتابش خورشيد
هامش
( 1 ) سورهء انفال آيه 16 .
( 2 ) سورهء اسرى آيه 78 .