مرحله ء ششم
قرائت در اين مرحله به صورت ( تعلم ويادگيرى ) دگرگونى يافت به اين معنى كه عقه مندان به قرائت قرآن
كريم ، به حافظان قرآن - أمثال صحابه أي كه قبلا از آنان ياد كرديم - ويا به كساني كه معروف به قرائت بودند
رجوع مى كردند تا قرائت را از آنها فراگيرند .
طبقه ء دومي كه در ترتيب ذهبي به چشم مى خورد ما را بدون هر گونه ابهامي به اين نكته واقف مى سازد . وى در
اين طبقه چنين ياد مى كند كه :
أبى هريره ، وابن عباس ، وعبد الله بن سائب ، وعبد الله بن عياش ، وأبى العالية ء رياحي ، قرآن را بر أبى بن كعب
قرائت كردند . ومغيرة بن أبي شهاب مخزومي بر عثمان قرائت كرد . واسود بن يزيد نخعى قرائت را عرضا از ابن
مسعود اخذ كرد . وبدينسان علقمة بن قيس از عبد الله بن مسعود اخذ نمود . وأبو عبد الرحمن سلمى قرائت را بر
هامش
عليه وآله وسلم ) قرائت كردند .
راويان عبد الله بن كثير : الف . أحمد بن محمد بن أبي بزه ء مكي ( م 250 ه . ق ) معروف به ( بزى ) ، ب . محمد بن عبد الرحمن مكي ( م 291
ه . ق ) معروف به قنبل ) .
3 ) عاصم بن أبي النجود كوفي ( م 129 ه . ق ) كه قرآن را بر أبى عبد الرحمن سلمى به روايت عبد الله بن مسعود وعثمان بن عفان وعلي بن أبي
طالب ( عليه السلام ) وأبي بن كعب وزيد بن ثابت به روايت از نبي أكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) قرائت كرد .
راويان عاصم : الف . حفص بن سليمان دورى ( م 180 ه . ق ) ، ب . أبو بكر شعبة بن عياش حناط ( م 193 ه . ق ) .
4 ) أبو عمرو بن علاء بصرى ، مقرئ بصره ( 68 154 ه . ق ) كه قرآن را بر قراء برجسته ء مكة أمثال مجاهد وابن كثير ، وقراء مبرز مدينه ،
مانند أبى جعفر [ يزيد بن قعقاع ] وقراء بصره ، چون يحيى بن يعمر وحسن بصرى ، وقراء كوفه ، مانند عاصم قرائت كرد ، وإسناد همه ء آنها
صحيحا به نبي أكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) مى پيوندد .
راويان أبى عمرو : الف . حفص بن عمرو دورى ( م 246 ه . ق ) ، ب . صالح بن زياد سوسى ( م 261 ه . ق ) .
5 ) حمزة بن حبيب زيات كوفي ( 80 156 ه . ق ) كه قرآن را بر سليمان أعمش وامام جعفر صادق ( عليه السلام ) وحمران بن أعين . ومنهال
بن عمر وديگران قرائت كرد ، وهمه ء آنها با اسناد صحيح ، قرائت را از نبي أكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) روايت كرده اند .
راويان حمزه : الف . خلاد بن صيرفي ( م 220 ه . ق ) ، ب . خلف بن هشام بزاز ( م 229 ه . ق ) .
6 ) نافع بن عبد الرحمن بن أبي نعيم ، مقرئ مدينه ( م 169 ه . ق ) كه قرآن را بر أبى جعفر [ يزيد بن قعقاع ] ، وعبد الرحمن بن هرمز ، ومحمد
بن مسلم زهرى ، وديگران قرائت كرد ، وهمه ء آنها به سند صحيح از نبي أكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) روايت كرده اند .
راويان نافع : الف . عثمان بن سعيد ، ملقب به ( ورش ) ( م 197 ه . ق ) ، ب . عيسى بن ميناء ، ملقب به ( قالون ) ( م 220 ه . ق ) .
7 ) علي بن حمزه ء كسائي كوفي ( م 180 ه . ق ) كه قرآن را بر حمزة بن حبيب زيات وشعبه ، وإسماعيل بن جعفر وديگران قرائت كرد ،
وهمه ء آنها قرائت را با اسناد صحيح از رسول أكرم ( صلى الله عليه وآله ) روايت كرده اند .
راويان علي بن حمزه ء كسائي : الف . حفص بن عمرو دورى : راوي أبى عمرو بن علاء ، ب . ليث بن خالد بغدادي ( م 240 ه . ق ) .
* اينان قراء سبعه ، وأصحاب قراءات هفتگانه هستند ، اما سه تن از قراء ديگر كه ( قراء ده گانه ) را تشكيل مى دهند عبارتند از :
8 ) أبو جعفر يزد بن قعقاع مدنى ( م 130 ه . ق ) كه قرآن را بر ابن عباس وأبى هريره وعبد الله بن عياش - به روايت از أبى بن كعب از
نبي أكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) - قرائت كرد .
راويان أبو جعفر : الف . عيسى حذاء ، معروف به ( ابن وردان ) ( م حدود 160 ه . ق ) ، ب . سليمان بن مسلم زهرى ، معروف به ( ابن جماز ) ( م
اندكى بعد از 170 ه . ق ) .
9 ) يعقوب بن إسحاق حضرمي ( م 205 ه . ق ) كه قرآن را بر سلام بن أبي سليمان طويل ، ومهدي بن ميمون وديگران - به روايت از نبي
أكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) با سند صحيح - قرائت كرد .
راويان يعقوب : الف . روح [ بن ] عبد المؤمن ( م 235 ه . ق ) ، ب . محمد بن متوكل لؤلوئى ، معروف به ( رويس ) ( م 238 ه . ق ) .
10 ) خلف بن هشام بزاز ( م 229 ه . ق ) كه قرآن را بر يعقوب أعشى ، وسعيد بن أويس وجز آندو - به روايت از نبي أكرم ( صلى الله عليه
وآله وسلم ) با سند صحيح - قرائت كرد .
راويان خلف : الف . إدريس بن عبد الكريم حداد ( م 392 ه . ق ) ، ب . إسحاق بن إبراهيم مروزى ، معروف به ( وراق ) ( م 283 ه . ق ) .