روزه و حنث ، « 1 » يا آنكه وقت معيّنى نداشته باشد مانند زكات و حجّة الإسلام آن را در اوّل اوقات امكان بايد جبران نمايد .
پنجم آنكه گوشتى كه از حرام روئيده شده آن را آب كنى به قسمى كه گوشت جديد دوباره روئيده شود .
دليل بر آن حكايت بهلول نبّاش كه در مجلس 11 امالى در صفحهء 27 ( خبر 3 ) » است « 2 » .
ششم آنكه جسم را الم طاعت بچشاند چنان كه الم « 3 » معصيت چشانيده ، چنان كه حكايت شعوانه « 4 » كه در توبهء معراج است بر آن دالّ است .
پس از حصول شرائط ششگانه آن وقت استغفارت حقيقت پيدا مىكند .
و استغفار بالاترين مراتب سالكين و مقامات مقرّبين است ، پيغمبر خدا صلّى اللّه عليه و آله در شبانهروزى هفتاد مرتبه استغفار مىكرد « 5 » ، و مؤمنين را حضرت
هامش
( 1 ) - حنث : خلاف در سوگند .
( 2 ) - اين حكايت در كتاب امالى شيخ صدوق رحمه اللّه در مجلس 11 در خبر سوم آن آمده و نسبتا طولانى است ، علاقمندان مىتوانند بدانجا مراجعه فرمايند .
( 3 ) - به نظر مىرسد « لذت » باشد .
( 4 ) - شعوانه از جمله زنان عارفهاى بوده كه در قرن دوم مىزيسته ، او را شعوانهء عابدهء زاهده مىناميدند ، و در سال 177 وفات يافته است .
( 5 ) - المستدرك : 5 / 375 / 6131 . و عنه صلّى اللّه عليه و آله : « إنّه ليغان على قلبي حتّى أستغفر اللّه في اليوم سبعين مرّة » . و علّامهء مجلسى رحمه اللّه گويد : « استغفار آن حضرت و ساير أئمّه عليهم السّلام به خاطر گناه نبوده است ، زيرا اماميّه اتّفاق دارند كه آنان معصومند ، اربلى در كتاب -