تخطي إلى المحتوى الرئيسي

در آمدى بر تاريخ قرآن ( فارسى ) — صفحة 167

مساهمون:

ص١٦٧

1 . نظرگاه‌هاى سنتى اسلامى در باب تعيين تاريخ

محققان مسلمان معمولا اين واقعيت را پذيرفته‌اند كه بخش اعظم قرآن به‌صورت عباراتى كوتاه وحى شده است . اينان برآنند كه اغلب عبارات يك سوره در يك زمان نزول يافته است . آنان بر اين مبنا سوره‌ها را به مكى يا مدنى تقسيم مىكنند و اين توصيف را در عنوان سوره‌ها در نسخه‌هاى جديد قرآن مىنويسند . آنان همچنين به نمونه‌هايى كه چند آيه رده‌بندى متفاوتى از بقيهء آيات سوره دارد ، پى برده بودند . به اين نكته هم در عصر جديد در سر سوره‌ها اشاره مىشود ؛ چنان‌كه در قرآن رسمى طبع قاهره عنوان سورهء هفتاد و سوم از اين قرار است : « سورهء مزّمّل ، مكى ، جز آيات 10 ، 11 و 20 كه مدنى است ، تعداد آيات آن 20 و پس از سورهء قلم نازل شده است . » عبارت اخير ، حاكى از كوششى است كه مىخواهند همهء سوره‌ها را بر طبق نظمى كه بخش عمدهء آن نزول يافته ، منظم كنند . مبناى اصلى تعيين تاريخ عبارات و آيات قرآنى از نظر محققان مسلمان عبارت است از احاديثى راجع‌به حضرت محمد [ ص ] و اقوال قرآن‌پژوهان بعدى . محققان قديم مسلمان اگرچه گاه به شواهد درونى ( درون‌متنى ) توجه كرده‌اند ، ولى به ندرت آن را صريحا در بحث‌ها و برهان‌هايشان به‌كار برده‌اند . احاديثى كه در اين ارتباط مطرحند معمولا حاكى از اين هستند كه فلان و به همان عبارت قرآنى در ارتباط با فلان و به همان رويداد نازل شد . فىالمثل مىگويند آيات 1 تا 10 سورهء عبس هنگامى نازل شده كه