مىگويد . ازجمله در آيهء 91 سورهء نمل : « همانا فرمان يافتهام كه پروردگار اين شهر را كه آن را حرم [ امن ] قرار داده است ، بپرستم . . . » همچنين در آيهء 221 سورهء شعراء : « آيا شما را آگاه كنم كه شياطين بر چهكسى فرود مىآيند ؟ » به نظر مىرسد كه طبعا ضمير را بايد راجع به خود حضرت گرفت ، اما امكان آن را هم دارد كه آن را راجع به خداوند تعبير كنيم . بعضى از آيات دوپهلوى ديگر از اين قرارند : آيات 15 تا 29 سورهء تكوير ؛ آيات 16 تا 19 سورهء انشقاق ؛ آيات 14 تا 21 سورهء ليل . اشاره به بعضى از آيات قدرت الهى را مىتوان از قول پيامبر [ ص ] در نظر گرفت ؛ همچنين توصيفهاى روز قيامت را ، ازجمله آيات 1 تا 10 سورهء شمس . با توجه به همهء اين آيات و عبارات بايد خاطرنشان كرد كه نداهايى شبيه به آيهء 91 سورهء نمل غالبا مسبوق به امر « قل » ( كه احتمالا خطاب به شخص پيامبر است ) مىباشد . حتى در جايى كه اين كلمه نيامده باشد ، بايد عبارات آنجا را هم بخشى از آنچه حضرت محمد [ ص ] مأمور به ابلاغ آن به مردم شد ، يعنى در دنبالهء امر « إقرأ » در آغاز سورهء علق تلقى كرد . بدينسان ، آن اصل كه پيامهاى وحيانى از عالم بالا به حضرت محمد [ ص ] نازل شده است ، خدشهاى برنمىدارد . « 1 »
هامش
( 1 ) . خطاب مستقيم در آيات ذيل بهكار رفته است :
الف )يا أَيُّهَا النَّاسُ :بقره ، 21 ، 168 ، 172 ؛ نساء ، 1 ، 170 ، 174 ؛ يونس ، 23 ، 57 ؛ حج ، 1 ، 5 ، 73 ؛ لقمان ، 33 ؛ فاطر ، 3 ، 5 ، 15 ؛ حجرات ، 13
ب )يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا :بقره ، 104 ، 153 ، 178 ، 183 ، 208 ، 254 ، 264 ، 267 ، 278 ، 282 ؛ آل عمران ، 100 ، 102 ، 118 ، 130 ، 156 ، 200 ؛ نساء ، 19 ، 29 ، 43 ، 59 ، 71 ، 94 ، 135 ، 136 ، 144 ؛ مائده ، 1 ، 2 ، 6 ، 8 ، 11 ، 35 ، 51 ، 54 ، 57 ، 87 ، 94 ، 95 ، 101 ، 105 ، 106 ؛ انفال ، 15 ، 20 ، 24 ، 27 ، 29 ، 45 ؛ توبه ، 23 ، 28 ، 34 - 38 ، 119 ، 123 ؛ حج ، 77 ؛ نور ، 21 ، 27 ، 58 ؛ احزاب ، 9 ، 41 ، 49 ، 53 ، 56 ، 69 ؛ محمّد 7 ، 33 ؛ حجرات ، 1 ، 2 ، 6 ، 11 ، 12 ؛ حديد ، 28 ؛ مجادله ، 9 ، 11 ، 12 ؛ حشر ، 18 ؛ ممتحنه ، 1 ، 10 ، 13 ؛ صف ، 2 ، 10 ، 14 ؛ منافقون ، 9 ؛ تغابن ، 14 ؛ طلاق ، 11 ؛ تحريم ، 6 ، 8 . قس با عنكبوت ، 56 .
پ )يا أَيُّهَا الرَّسُولُ :مائده ، 41 ، 67 .
-يا أَيُّهَا النَّبِيُّ :انفال ، 64 ، 65 ؛ توبه ، 73 ؛ احزاب ، 1 ، 28 ، 45 ، 50 ، 59 ؛ ممتحنه ، 12 ؛ طلاق ، 1 ؛ تحريم ، 1 ، 9 .
-يا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ :مزّمّل ، 1 .
-يا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ :مدّثّر ، 1 .
ت )يا بَنِي إِسْرائِيلَ :بقره ، 40 ، 47 ، 49 ، 122 ، 124 ؛ طه ، 80 .
-يا أَهْلَ الْكِتابِ :آل عمران ، 65 ، 70 ، 71 ؛ نساء ، 171 ؛ مائده ، 15 ، 19 .