در روايتى از الطبقات الكبير ( ق 1 ، ص 146 ) آمده است كه نخستين بار رافع بن مالك الزّرقى و معاذ بن عفرا براى عمره به مكّه رفتند و كار رسول بر آنان عرضه شد . بنزد رسول رفتند و اسلام بر آنان عرضه كرد . پس اسلام آوردند و به مدينه بازگشتند . اولين مسجدى كه در مدينه ، در آن قرآن خوانده شد ، مسجد بنى زريق بود .
و نيز ديده شود : سيرة النبى ( الجزء الثانى ، صص 38 به بعد ) ، ترجمهء سيرت رسول الله ( ج 1 ، ص 429 ) ، تاريخ يعقوبى ( ج 1 ، ص 395 ) ، الكامل ( ج 2 ، صص 95 به بعد ) .
ص 75 ، س 4 و 6 و . . . :
نامها در نسخه هاى ما ، چنان كه در نسخه بدلها ديده مىشود يكباره نادرست آمده است ، كه با مراجعه به متنهاى مورد استناد اصلاح شد . ر . ك : تاريخ طبرى ( ج 3 ، ص 1214 ) ، سيرة النبى ( جزء ثانى ، صص 43 - 42 ) ، ترجمهء سيرت رسول الله ( ج 1 ، ص 432 به بعد ) .
ص 76 ، س 17 :
اساس : بو قبس آورده است و فا و فب : بو قيس ، به همه حال ، [ صيفى ] را از متن عربى گرفته ام . ر . ك : تاريخ طبرى ، ج 3 ، ص 1217 ، سيرة النبى ، جزء ثانى ، ص 46 .
ص 81 ، س 5 :
در نام كسى كه رسول خدا در آغاز هجرت به مدينه ، به خانهء او رفت اختلاف است . متن ما از كلثوم نام مىبرد كه نام كامل او بر حسب تاريخ طبرى كلثوم بن هدم است . طبرى از سعد بن خيثمه نيز نام مىبرد . ( ج 3 ، ص 1243 ) ، و البتّه اين هر دو درست است كه رسول خدا خود به خانهء كلثوم بود و ديدار ياران را به خانهء سعد بن خيثمه كه خانهء عزبها خوانده مىشد مىآمد .
( الطبقات الكبير ، القسم الاول ، ص 158 ، الكامل ، مجلد ثانى ، ص 106 ، سيرة النبى ، ج 2 ، ص 110 ، اسد الغابه ، جزء 2 ، ص 275 ) .
يعقوبى مىگويد : « رسول خدا . . . بر كلثوم بن هدم فرود آمد و چند روزى نگذشت كه او مرد و به خانهء سعد بن خيثمه . . . منتقل شد . » ( ترجمهء تاريخ يعقوبى ، ج اول ، ص 400 ) .
با اين منقولات ، نادرستى متن ما آشكار است . اسعد بن زراره ، آن نيست كه رسول خدا به خانهء او رفت . نام او سعد بن خيثمه است .
ص 86 ، س 2 :
كاردار ابو بكر در يمن ، در متن ما يعلى بن منيه خوانده شده است . در متن تاريخ طبرى ( ج 3 ، ص 1253 ) آنكه تاريخ نهاد و در يمن بود يعلى بن اميّه است .
بر حسب الكامل ابن اثير ( ج 2 ، ص 421 ) آنكه از كارداران ابو بكر بود يعلى بن منيه بود .
سرانجام به اسد الغابه ( ج 5 ، ص 128 ) نگريستم و دانستم يعلى بن اميّه همان يعلى بن منيه
تاريخ الطبرى ( تاريخنامه طبرى ) ( فارسي ) — صفحة 1465
مساهمون: محمد بن جرير الطبري
ص١٤٦٥