و برخى گفتهاند : اين آيه در حقّ اوصياء است كه در قيام به امور و شئون يتيمان خشيت خدا را داشته باشند و فرض مىكنند كه آنان خود ، مردهاند و ذريّهشان ناتوانند كه تحت ولايت اوصيا واقع شدهاند ، چه گونه نگران آن هستند كه تباه شوند و ضايع گردند و از اوصياء مىطلبند كه با فرزندان و ورثهشان چگونه رفتار نمايند . پس آنان نيز در مورد ولايت و سرپرستى يتيمان ديگران بايد چنين رفتارى داشته باشد . سپس خداوند متعال در مقام « أكل مال يتيم » نهى را مورد تأكيد و تشديد قرار داد و فرمود : « آنان كه اموال يتيمان را مىخورند ، آنچنان است كه در بطون خود آتش مىخورند ، يعنى : خوردن آن سبب و عامل آتش مىگردد و تنوين در آن جهت نوعيّت مىباشد ، يعنى : نوعى از آتش را نه هر آتشى را ، و اين امر نهايت تهديد و تأكيد را نشان مىدهد
« وَ سَيَصْلَوْنَ سَعِيراً »
: اين جمله اعاده و برگرداندن آن تأكيد تا گذشته است كه خوردن مال يتيم سبب تامّ دخول آتش مىباشد ، نه آنكه سبب ناقص و عامل غير تامّ مىباشد ، بلكه كبيرهاى از كبائرى است از امام رضا ( عليه السّلام ) سؤال شد ، كمترين چيزى كه درباره اكل مال يتيم موجب دخول در آتش مىگردد ، چيست ؟ حضرت فرمود : « كم و زيادى آن يكى است ، در صورتى كه قصدش آن بوده باشد كه چيزى را بر آنان برنگرداند » . « 1 » و باز از آن حضرت نقل است كه فرمودند : در مال يتيم دو عقوبت وجود دارد : يكى عقوبت دنيوى است و آن قول خداى متعال است ،
« وَ لْيَخْشَ الَّذِينَ »
و ديگرى عقوبت اخروى است كه مىفرمايد :
« إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوالَ الْيَتامى ظُلْماً إِنَّما يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ ناراً »
« 2 » و از امام صادق ( عليه السّلام ) روايت شده است : در كتاب امام على ( عليه السّلام ) آمده است : خورندهء مال يتيم و بال آن را در ورثهء خويش خواهد ديد و وزر و و بال آن در آخرت ، هم به آنان خواهد رسيد . سپس اين دو آيه را قرائت فرمودند » . « 3 »
دو آيهء :
ما مباحث مربوط به يتيمان را با دو آيه شريفهء ديگر پى مىگيريم و هر دو آيه داراى احكام و آموزشهاى لازم در اين مورد بالخصوص مىباشد :
[ 271 ] آيهء اوّل :
« وَ لا تُؤْتُوا السُّفَهاءَ أَمْوالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ قِياماً ، وَ ارْزُقُوهُمْ فِيها وَ اكْسُوهُمْ وَ قُولُوا لَهُمْ قَوْلًا مَعْرُوفاً »
. « 4 »
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، ج 68 ، ص ، 13
( 2 ) . غوالى اللئالى ، ج 2 ، ص 121 .
( 3 ) . بحار الانوار ، ج 68 ، ص 13 ، الدقائق ، ج 2 ، ص ، 374
( 4 ) . سورهء نساء ، آيهء 5 .