قتيبة بن مهران از كسائى ، در غير از قرائت هفت گانهء او ، با امالهء متوسط قرائت كرده است . « 1 »
ابوعلى فارسى گويد : « هيچ كس الف " مالك " را اماله نكرده است . » « 2 » شايد مقصود وى ، قراء هفتگانه بوده ، ليك ابو حيّان اندلسى سخن وى را ردّ كرده و جهل نسبت به روايات را به او نسبت داده است . وى گويد : « اين گونه قرائت جايز مىباشد ، ولى نبايد به هر روش جايز قرائت كرد ؛ مگر آن كه روايات مستفيضى در آن باره وجود داشته باشد . » « 3 »
ابن جزرى نيز گويد : « هر دو نوع اماله ( شديد و متوسط ) در قرائت ، جايز و در لغت عرب ، متداول است . » « 4 »
[ 1 / 113 ] روايت عياشى نيز بر همين معنا حمل مىشود وى با سند خود به داوود بن فرقد روايت كرده است كه وى گفت : « از امام صادق عليه السلام بى شمار ، قرائت " ملك يوم الدين " را شنيدم . » « 5 » شايد - همان گونه كه ابن جزرى گفته است - راوى تصور كرده كه امام عليه السلام الف را به كلى ، انداخته است ؛ چرا كه :
[ 1 / 114 ] عياشى ، خود ، با اسناد به حلبى نقل كرده است كه امام عليه السلام
« مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ »
قرائت مىكرد . « 6 » اين ، همان قرائت مشهور و شناخته شده نزد عموم مسلمانان است كه آن را سينه به سينه ، از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم دريافت كردهاند ؛ يعنى قرائت حفص از عاصم با سند زرّين خود به امام اميرمؤمنان عليه السلام .
هامش
( 1 ) . ابن جزرى گويد : « اماله آن است كه فتحه را متمايل به سمت كسره و الف را متمايل به ياء ادا كنى كه گاه ، تمايل بسيار است - كه محض نام دارد - و گاه ، كم مىباشد - كه به آن ، بين بين يا تقليل يا تلطيف گويند - بنابراين اماله به اين اعتبار ، بر دو قسم است : امالهء شديد و امالهء متوسط كه هر دو در قرائت ، جايز و در لغت عرب ، رايج مىباشد . » ( النشر فى القراءات العشر ، ج 2 ، ص 30 ) .
( 2 ) . الحجة فى القراءات ، ج 1 ص 8 . طبرسى نيز در مجمع البيان ( ج 1 ص 23 ) از وى گرفته است .
( 3 ) . البحر المحيط ، ج 1 ، ص 20 .
( 4 ) . النشر فى القراءات العشر ، ج 2 ، ص 30 .
( 5 ) . عياشى ، ج 1 ، ص 37 .
( 6 ) . همان ، ص 21 .