[ 1 / 107 ] وى با سند خود به ابن جريج از ابن ابى مليكه از امّ سلمه چنين روايت كرده است : « رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم قرائت خود را قطع مىكرد و اين گونه مىخواند :
« الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ »
آن گاه وقف مىكرد ؛
« الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
سپس مىايستاد و " مَلِك يوم الدين " را قرائت مىكرد . »
ابو عيسى ترمذى گويد : « اين حديثى غريب است و ابو عبيده آن را برگزيده است .
همچنين اين روايت را يحيى بن سعيد اموى و ديگران از ابن جريج از ابن ابى مليكه از امّ سلمه گزارش كردهاند . » وى گويد : « سند آن متصل نمىباشد ؛ زيرا ليث بن سعد اين حديث را از ابن ابى مليكه از يَعلى بن مَمْلَك از امّ سلمه روايت كرده است .
حديث ليث صحيحتر است كه در آن ، اين جمله نيامده است : " او ملك يوم الدين قرائت مىكرد . " » « 1 »
بنابراين قرائت « ملك » از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم و نيز اصحاب او و بزرگان تابعى ثابت نشده است . ابو حيّان اندلسى در نسبت دادن قرائت « ملك » به طلحه ، زبير ، زيد ، ابو درداء ، ابن عمر ، مسوّر و بسيارى از صحابه و تابعان ، دچار توهم شده ؛ « 2 » چراكه مستند خود را بيان نكرده است ؛ در حالى كه خلاف آن را در گزارش ابن ابى داوود سجستانى دانستى .
شگفتتر آن كه جلال الدين سيوطى در الدرّ المنثور ، رواياتى را نقل كرده و به ابو داوود نسبت داده است ؛ از جمله :
[ 1 / 108 ] پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم « مَلِك يوم الدين » قرائت كرد ! « 3 » اين از جملهء همان رواياتى است كه از كتاب مصاحف ياد شد كه در همگى
« مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ »
نقل شده است .
شايد نسخهاى كه در اختيار سيوطى بوده ، تشويش داشته و دليل آن نيز در نقل سيوطى پيداست ؛ زيرا :
[ 1 / 109 ] وى از ابو داوود از انس چنين روايت كرده است : « پشت سر
هامش
( 1 ) . ترمذى ، ج 4 ، ص 257 .
( 2 ) . البحر المحيط ، ج 1 ، ص 20 .
( 3 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 36 .