رتبهء او باشند . « 1 »
بنابراين اين سخن - كه ابن سراج نقل كرده - سخن غريبى است : استناد قرائتِ « ملك يوم الدين » به رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم صحيحتر از خبر قرائت « مالك » است . « 2 »
روايات مستفيض - اگر متواتر نباشد - دربارهء قرائت « مالك » از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم رسيده است .
بزرگان صحابه و عموم مسلمانان نيز بدين گونه قرائت مىكردند و آن را مستقيم از حضرت فرا گرفته ، دست به دست به ديگران منتقل كردند ؛ چنان كه گذشت .
روايتى نيز وجود ندارد كه نشان دهد حضرت بدون الف قرائت كرده باشد ؛ جز سخن گويندهاى ناشناس ؛ آن سان كه در سخن سجستانى گذشت : « مگر يك نفرى كه شناخته شده نمىباشد . » « 3 »
ابو محمد مكى مىگويد :
[ 1 / 102 ] ابو هريره روايت كرده است كه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم ،
« مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ »
را با الف قرائت مىكرد .
[ 1 / 103 ] همچنين امّ حصين « 4 » روايت كرده است كه وى شنيد پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم در نماز
« مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ »
مىخواند . امّ سلمه نيز چنين روايت كرده است . اين چنين زهرى و ديگران و نيز اصحاب بزرگ و سرشناس حضرت ، قرائت پيامبر را با الف
هامش
( 1 ) . ابو محمد مكى ، در شمارش كسانى كه « ملك » قرائت كردهاند ، ابو درداء ، عبد اللَّه بن عمر و مروان بن حكم را ياد كرده است . ( الكشف عن وجوه القراءات ، ج 1 ، ص 28 ) . انتساب اين قرائت به صحابه ، جز مروان ، توهم ابو حيان است كه ديگران از وى دنباله روى كردهاند .
( 2 ) . بنگريد به : الحجة فى القراءات ، ج 1 ، ص 7 .
( 3 ) . مصاحف ، ص 92 .
( 4 ) . وى دختر اسحاق احمسيّه است كه در حجة الوداع رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم حاضر بود و اسامه و بلال را ديد كهيكى ، افسار شتر حضرت را گرفته و ديگرى ، لباس خود را بالا گرفته بود تا حضرت را از گرما بپوشاند تا ايشان جمرهء عقبه را رمى كند . حديث او در صحيح مسلم ، از طريق زيد بن ابى انيسه از يحيى بن حصين نقل شده است . بنگريد به : الاصابه ، ج 4 ، ص 442 ؛ تهذيب التهذيب ، ج 12 ، ص 463 .