در حالى كه اجزاى قرآن را شمرده و سنجيده تلاوت كنند ، خود را به آيات قرآن اندوهگين ساخته ، و داروى دردشان را از آن برگيرند . و چون به آيهاى بشارت دهنده بگذرند به مورد بشارت طمع كنند ، و روحشان از روى شوق به آن خيره گردد ، و گمان برند كه مورد بشارت در برابر آنهاست .
و چون به آيهاى بگذرند كه در آن بيم داده شده گوش دل به آن دهند ، و گمان برند شيون و فرياد عذاب بيخ گوش آنان است . قامت به ركوع خم كردهاند ، به وقت سجده پيشانى و دست و زانو و انگشتان پا بر زمين مىگذارند ، و از خداوند آزادى خود را از عذاب مىطلبند .
اما به هنگام روز ، بردباران و دانشمندان و نيكوكاران و پرهيزكارانند . بيم از حق جسمشان را چون تير تراشيده لاغر كرده ، مردم آنان را مىبينند به تصور اينكه بيمارند ، ولى بيمار نيستند ، و مىگويند ديوانهاند ، در حالى كه امرى عظيم آنان را بدين حال در آورده .
به طاعت اندك خشنود نمىشوند ، و طاعت زياد را زياد ندانند . بنا بر اين خود را به كوتاهى در بندگى متّهم كنند ، و از عبادت خود در بيمند .
هر گاه يكى از آنان را تمجيد كنند از آن تمجيد مىترسد و گويد : من از ديگران به خود آگاهترم ، و پروردگارم از خودم به من داناتر است ؛ خداوندا ، مرا به آنچه دربارهام گويند مگير ، و از آنچه مىپندارند بهتر گردان ، و زشتىهايى را كه از من خبر ندارند بر من ببخش .
از نشانههاى ديگرشان آن است كه هر كدام را داراى نيرومندى در دين ، دور انديشى در نرمى ، ايمان همراه با يقين ، حرص در دانش ، علم با بردبارى ، ميانهروى در توانگرى ، فروتنى در عبادت ، آراستگى در تهيدستى ، بردبارى در سختى ، جوياى حلال ، نشاط در هدايت ، و دورى گزين از طمع مشاهده مىكنى .
در عين به جا آوردن اعمال شايسته ترسان است . شب مىكند در انديشهء شكر ، و روز مىكند در انديشهء ذكر . شب را به سر مىبرد با خوف ، و روز مىنمايد دلشاد : ترسان از غفلتى كه او را از آن بر حذر داشتهاند ، و دلشاد از فضل و رحمت حق كه به دست آورده . اگر نفسش وى را در آنچه بر او سنگين است پيروى نكند
نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 202
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص٢٠٢