اهل تقوا را چنان كه گويى آنان را مىبينم براى من وصف كن . امام در پاسخ او درنگ كرد ، سپس فرمود :
اى همّام ، تقواى الهى پيشه كن و كار نيك انجام ده ، زيرا خداوند همراه تقواپيشگان و نيكوكاران است .
همّام به اين مقدار سخن قناعت نكرد و حضرت را قسم داد . حضرت خدا را سپاس و ثنا گفت و بر پيامبر - كه درود خدا بر او و آلش باد - درود فرستاد و سپس فرمود :
اما بعد ، خداوند پاك و برتر ، مخلوقات را آفريد در حالى كه از اطاعتشان بىنياز ، و از گناهشان ايمن بود ، زيرا سركشى سركشان به او زيان نمىرساند ، و بندگى بندگان او را سود نمىدهد . پس روزى آنان را در ميانشان تقسيم كرد ، و هر كس را در دنيا در جايى كه سزاوار بود قرار داد .
پرهيزكاران در اين دنيا اهل فضائلند ، گفتارشان صواب ، پوشاكشان ميانهروى ، و رفتارشان افتادگى است . از آنچه خدا بر آنان حرام كرده چشم پوشيده ، و گوشهاى خود را وقف دانش با منفعت نمودهاند .
آنان را در بلا و سختى و آسايش و راحت حالتى يكسان است ، و اگر خداوند براى اقامتشان در دنيا زمان معيّنى را مقرّر نكرده بود از شوق به ثواب و بيم از عذاب به اندازهء چشم به هم زدنى روحشان در بدنشان قرار نمىگرفت .
خداوند در باطنشان بزرگ ، و غير او در ديدگانشان كوچك است . آنان با بهشت چنانند كه گويى آن را ديده و در فضايش غرق نعمتند ، و با عذاب جهنّم چنانند كه گويى آن را مشاهده نموده و در آن دچار عذابند .
دلهايشان محزون ، همگان از آزارشان در امان ، بدنهايشان لاغر ، نيازهايشان سبك ، و نفوسشان با عفّت است . روزى چند را در راه حق صبر كردند كه براى آنان راحتى جاويد به دنبال آورد ، اين است تجارتى سودآور كه خداوند براى آنان مهيّا نمود . دنيا آنان را خواست و آنان دنيا را نخواستند ، به اسارتشان كشيد و آنان با پرداخت جانشان خود را آزاد كردند .
به هنگام شب براى عبادت برپايند ،
نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 201
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص٢٠١