گواهى شده ، و مقامات مشهور ، و روزهاى ياد شده ، روز بدر ، و روز احزاب آن زمان كه چشمها منحرف ، و جانها به گلوها رسيد ، و به خدا گمان مىبرديد ، گمانهاى گوناگجون ، در آنجا اهل ايمان آزمايش شدند ، و دچار تزلزل روحى گشتند تزلزل سخت . آن هنگام اهل نفاق و آنانكه در دلهايشان بيمارى بود گفتند : خدا و رسولش جز فريب به ما وعده ندادند . و در آن زمان گروهى از آنان گفتند : اى اهل مدينه جايى براى شما نيست ، بازگرديد ، و جمعى از آنان از پيامبر اجازه مىخواستند ، مىگفتند : خانههاى ما باز و بىحفاظ است و حال آنكه بىحفاظ نبود ، آنان جز فرار از جنگ قصدى نداشتند ، و خداى تعالى فرمود : همين كه اهل ايمان دستههاى كفر و شرك را ديدند گفتند : اين همان است كه خدا و رسولش به ما وعده داد ، خدا و رسولش راست گفتند ، و آنان را نيفزود مگر ايمان و تسليم ، پس عمرو قهرمان آنها را كشتى ، و جمع آنان را فرارى دادى ، و خدا آنان را كه كافر بودد با خشمشان بازگرداند ، درحالىكه به غنيمتى دست نيافتند ، و خدا جنگ را از اهل ايمان كفايت كرد ، و خدا نيرومند و عزيز است ، و روز احد هنگامىكه از اطراف پيامبر فرار مىكردند ، و به احدى اعتنا نمىنمودند ، و پيامبر آنان را از پشت سرشان به كارزار دعوت مىكرد ، تو بودى كه مشركان را براى حفظ پيامبر به راست و چپ دفع مىكردى ، تا خدا گزند آنان را در حالى كه ترسان بودند از شما دو بزرگوار برگرداند ، و شكستخوردگان را به وسيلهء تو يارى كرد . و روز حنين ، بنابر آنچه قرآن در اين آيه به آن گويا شد :
« زمانى كه نفرات زياد شما باعث شگفتى شما شد ، ولى شما را به هيچ وجه بىنياز نكرد ، و زمين با آن فراخىاش بر شما تنگ شد ، سپس
مفاتيح الجنان (فارسى) — صفحة 578
مساهمون: الشيخ عباس القمي
ص٥٧٨