مسلمانان با مذهب زيديه « 1 » تشكيل مىدادند . و گروه اندكى يهودى نيز در آن سكونت مىكردند . ساكنين عسير را وهابيان تشكيل مىدادند ، سرزمين يمن به دو قسمت تقسيم گرديده است : نخست بخش هموار آن است كه « تهامه » ناميده شده و به دريا راه دارد و بخش ديگر آن كوهستانى بوده و رشته كوههاى به هم پيوستهء « سروات » از شمال به جنوب آن را فراگرفته است و بلندترين كوه آن « كوكبان » نام دارد كه ارتفاع آن از سطح دريا سه هزار متر مىباشد ؛ تمامى اين منطقه كوهستانى و داراى مناطقِ مسكونى است و عمران و آبادىِ بسيارى در آنجا ديده مىشود ، زيرا چشمههاى بسيارى در آن جارى است كه به صورت رودهايى در دشتهاى حاصلخيز روان مىباشد .
يمنىها ، از دورانهاى گذشته نسبت به رودخانههاى جارى در سرزمين خود اهميّت ويژهاى قايل بودند ، بطوريكه سدّهاى فراوانى برروى آنها مىزدند و ( همچنانكه در پيش نيز گفته شد ) سدّ معروفِ « مأرب » در اين سرزمين بود و زمينهاى فراوانى را به زيرِ كشت در آورده بود ، بطوريكه هم اكنون نيز داراى محصولات كشاورزى گوناگون و فراوانى مىباشد .
يمن در تقسيم بندى كشورىِ خود داراى چهار استان : استان صنعاء ، استان تعز ، استان حُدَيّده و استان عسير و 1900 دهكده مىباشد .
پس از آنكه درباره تاريخ دولتهاى پيش از اسلام در اين سرزمين صحبت كرديم ، به نظر مىرسد پارهاى نيز درباره دولتهاى پس از اسلام هم در آن سرزمين صحبتى به
هامش
( 1 ) . زيديان از فرق معتدل شيعه بودند كه اعتقاد داشتند حضرت محمّد صلى الله عليه و آله و سلم حضرت على عليه السلام را به مناسبتفضايل شخصى او به امامت برگزيد . نه به مناسبت حكم الهى يا نص ! همچنين به عقيدهء آنان امام پنجم شيعه حقّاً مىبايست زيد برادر حضرت باقر عليه السلام باشد - كه در زمان حكومت هشام خليفهء اموى به شهادت رسيد - نه حضرت باقر عليه السلام . اعقاب و جانبداران زيد بعدها در نتيجهء تبليغ و دعوت مردمِ ديلم و نواحىِ ساحلىِ جنوب غربىِ درياى خزر كه منطقهاى تقريباً غير قابل دسترس و مانع دعوت آنان بود بدون محظور ، به كيش خود درآوردند . ناحيهء يمن در گوشهء جنوب غربى شبه جزيرهء عربستان نيز همين خصوصيت و ويژگى را داشت و از زير نفوذ خلفاى عباسى به دور بود ، از اين رو مترجمان الدين قاسم بن ابراهيم طباطبا ، از اعقاب حضرت امام حسن بن على عليهما السلام در عهد خلافت مأمون در آنجا مستقر شد . « مترجم »