اين پلهها به فضاى بسيار گستردهاى منتهى مىشود كه به وسيلهء دوازده رديف از ستونهاى عظيم و در مجموع 88 ستون ، پوشيده شده است . ارتفاع متوسط هر يك از ستونها ، هشت متر يا بيشتر مىباشد . تمامى ستونهاى ياد شده به وسيلهء نيم طاقهايى كه روى آنها گنبدهايى ساخته شده ، زمين حرم را بر خود استوار كرده است . در اطراف اين فضا ديوارهايى با بناى كهن و قديمى ديده مىشود كه در سمت جنوبى آن ، در بستهاى وجود دارد و به « وادى سدرون » راه دارد .
در سمت شمالى و غربى حرم ، دهانههاى بسته ديده مىشود كه برخى از آنها كوچك و برخى بسيار بزرگ است ؛ شايد اين دهانهها به چنين فضاهايى منتهى مىشود كه در بعضى از آنها آبانبارهايى براى ذخيره آب باران به نامهاى معروفى در اين سمت به وجود آمده است . اين جانب در سفر خود به قدس در سال 1910 ميلادى ، در برابر برخى از اين شكافها ، آثار حفارى كهنى را مشاهده كردم . بنابراين توصيف ، روشن مىگردد كه زمين حرم همهاش بر روى اين ستونها قرار داده شده و اين مطلب دلالت بر آن دارد كه تمامى اين بنا از سوى حضرت سليمان يا جانشينان وى ساخته شده كه پس از آن از سوى صليبيان به « اصطبل سليمان » معروف گرديده است .
همچنين ممكن است به هنگام فشارهايى كه از سوى « سنحاريب » و « بخت النصر » و « طيطوس » بر يهوديان وارد گرديد ، از اين مكان به عنوان پناهگاه اموال خويش استفاده مىكردند و اشياى گران سنگ خود را در آن جا پنهان مىكردند . زيرا اخيراً روزنامههاى زيادى دربارهء دستيابى بدين اشيا سخن گفتهاند و درباره گرانقيمتى بودن آنها داد سخن دادهاند ، تا آنجا كه دولت ملزم شد تا نسبت به نگهدارى از آنها سعى و كوشش فراوان نمايد .
حرم شريف داراى ده در مىباشد : هفت در از آنها در طرف غربى واقع شده است كه مهمترين آنها « باب السلسلة » در وسط و سپس « باب المغاربه » در جنوب و « باب القطانين » در شمال را مىتوان نام برد . در طرف شمالى ، « باب شرف الانبياء » وجود دارد كه « عمر » از اين در به درون مسجد وارد گرديد . سپس « باب الاسباط » است كه بدان « باب حطه » نيز گويند . آنان ادعا مىكنند كه اين در همان درى است كه در قرآن كريم در سورهء
الرحلة الحجازية ( سفرنامه حجاز ) ( فارسى ) — صفحة 468
مساهمون: انصارى
ص٤٦٨