فرمان « ابوجعفر منصور » سدهاى متعددى در نقاط مرتفع مدينه ساخته شد و آب سيل را به سوى ديگر مناطق منحرف نمودند . در سال 734 هجرى آب در دشت « قناه » بالا آمد و در نتيجهء آن ، سيل سمت شمالى مدينه را تا نزديكىهاى كوه احد فرا گرفت ؛ به طورى كه به مدت شش ماه مردم از زيارت حضرت حمزه عليه السلام محروم گرديدند . و نيز در سال 1328 هجرى ، بر اثر سيلى كه به سوى مدينه سرازير گرديد ، ارتفاع آب در نزديكىهاى كوه احد به يك متر و نيم رسيد .
ساكنين مدينه هم اكنون تعدادشان بالغ بر شصت هزار نفر مىباشد كه تعداد بسيارى از آنان را مجاورين بيگانه تشكيل مىدهند ، اين گروه بيشتر از هنديان ، تركها ، شامىها ، مغربىها و مصريان مىباشند .
از مشهورترين خاندانهاى مدينه در حال حاضر ، خانواده « اسعد » مىباشند كه همگى از سادات هستند . همچنين خاندان برى كه از مغربىها هستند و نيز خاندان سمهودى كه از تبار مصر به شمار مىآيند ، جزء خاندانهاى مشهورند .
بزرگان اهل مدينه ، همواره از سوى دولت و نيز تعداد فراوانى از آنان از سوى خديو داراى حقوق و مستمرى ساليانه مىباشند ؛ اين گروه بيشتر به وسيلهء خدمتگزارى در حرم ، به ويژه در موسم حج ، امرار معاش مىكنند .
تعدادى از آنان ، به شغل راهنمايى اشتغال دارند كه بدانان « مزور » گويند اين گروه همانند وظيفه مطوفين در مكه را ، در مدينه به عهده دارند .
برخى از مردمان مدينه از راه تجارتهاى ساده زندگى خويش را مىگذرانند و در اين ميان مصريان به وسيلهء تجارت در حبوبات مانند گندم و عدس كه از راه « قصير » به اين شهر وارد مىكنند ، امرار معاش مىنمايند .
مردمان مدينه همواره در تعبيرات خود شمال را شامى ، غرب را بحرى - زيرا در طرف دريا واقع مىباشد - ، شرق را شرقى و جنوب را « قبلى » - زيرا در طرف قبله است - مىگويند . مصريان اين نامگذارى را از آنان گرفتهاند و دربارهء جنوب ، تعبير « قبلى » را به كار مىبرند كه اين نام گذارى صحيح نمىباشد ، زيرا قبله در محل آنان در طرف جنوب شرقى مىباشد .
الرحلة الحجازية ( سفرنامه حجاز ) ( فارسى ) — صفحة 413
مساهمون: انصارى
ص٤١٣