هم اكنون نيز منا مكانى وسيع است كه طول آن از غرب تا شرق آن منطقه را شامل مىشود و خانههايى هم در آن احداث گرديده كه اغلب آنها به اشراف مكه و ثروتمندان آنان تعلق دارد . برخى از حاجيان ، به هنگام حركت به سوى عرفات يا بازگشت از آن جا در مقابل پرداخت هزينهاى ، در اين خانهها سكونت مىكنند .
اما غالب حاجيان ، در زير چادرهايى - كه بدين منظور در فضاى باز آن محوطه ، برپا شده است اقامت مىگزينند ؛ معمولًا در غير موسم ، اين محل خالى از سكنه مىباشد .
منا در طول دشت داراى دو خيابان موازى با هم مىباشد و در ميانهء خيابان عمومى آن ، دو جمرهء دوم و سوم يكى پس از ديگرى واقع شده است .
پس از خانههاى ياد شده در شرق ، - در طرف جنوبِ دشت - در مسافتى حدود دو كيلومتر اين بيابان وسعت يافته و در سمت راست شخصى كه از آنجا عبور مىكند ، مسجد خيف را مىتوان مشاهده كرد و پس از آن بلنديى كه جايگاه قرار گرفتن چادرهاى شريف و والى را كه در مدت اقامتشان در منا و به هنگام حج مىباشد مىتوان ملاحظه كرد . از آن پس ، دشت باريك مىشود كه اين منطقه را « وادى محسّر » گويند و امتداد اين دشت تا آنجاست كه به « مزدلفه » ختم مىگردد . مزدلفه در فاصلهء دو ساعتى از منا واقع شده است و در اين قسمت مجدداً دشت وسيع مىگردد . در اين منطقه طرف راست شخص وارد از سوى مزدلفه ، « مشعر الحرام » واقع شده است كه پس از وقوف در عرفات ، حاجيان در اين جا نيز وقوف مىنمايند ؛ در اين قسمت مسجدى « 1 » بر بالاى كوه « قزح » وجود دارد كه به وسيلهء « سلطان قايتباى » تعمير و مرمت گرديده است . از اين مكان به بعد ، مجدداً دشت باريك مىگردد كه اين منطقه را « وادى عرنه » ( به ضم عين و فتح راء و نون ) مىگويند و تا نزديكى مسجد نَمِره - كه معروف به مسجد عرفه يا مسجد ابراهيم نيز مىباشد - ادامه مىيابد و سرانجام از اين نقطه ، دشت به سوى شمال و جنوب گسترش مىيابد .
هامش
( 1 ) . هم اكنون از اين مسجد ياد شده تنها ديوار غربى آن كه به سوى قبله مىباشد باقى مانده است .