مسجد فوق الذكر بسيار وسيع است و چهار طرف آن از درون به وسيلهء نيم طاقهايى احاطه شده است و سلطان قايتباى با مرمت آن ساختمان قابل توصيفى را بر اين مسجد به عمل آورده است . نيمهء غربى مسجد نمره - كه در سمت مكه است - در داخل حرم واقع شده و نيمهء ديگر آن در حل واقع است . هنگام حج به وسيلهء مجرايى كه از چشمهء زبيده به اين مسجد كشيده شده است آب در آن به جريان مىافتد . در شمال اين مسجد كمى مايل به شرق ، دو علم ديده مىشود ؛ دو علم ياد شده به صورت ستونهايى به ارتفاع تقريبى پنج متر و عرض سه متر ، با فاصلهاى زياد از هم ، بنا گرديده است ؛ اين دو ستون به نشانه حدود عرفات از طرف غرب ، در اين دشت نصب گرديده است . در اين نقطه است كه كوه بر دشت حلقه زده و در سوى مشرق ، همانند كمانى وسيع دشت را پوشانيده است ؛ به اين كوه جبل عرفات يا كوه عرفات گويند . در يك سوى اين كمان - از سمت جنوب - راهى به سوى طائف منشعب مىشود كه اين مسير بر روى رشته كوههاى « كرا » ادامه پيدا مىكند . در سمت شمالى اين كمان ، كوهى وجود دارد كه به سوى غرب متمايل است و بدان « جبل الرحمة » گويند ؛ دامنهء جنوبى اين كوه فضايى است كه محدودهء عرفات از سوى شمال ، بدان منتهى مىگردد ، در اين قسمت قطعه سنگ بلندى قرار دارد كه رسول خدا صلى الله عليه و آله در هنگام حج روى آن ايستاد و در ميان پيروان خويش خطبهاى بيان فرمودند و هم اكنون نيز جايگاه سخنرانان در عرفات مىباشد .
در بالاترين نقطهء « جبل الرحمه » منارهاى وجود دارد كه شب هنگام براى راهنمايى حاجيان و سالكان راه بر روى آن روشنايى قرار مىدهند .
در پايين جبل الرحمه مصلايى وجود دارد كه بدان « مسجد الصخرات » گفته مىشود . اين نامگذارى بدان علت است كه زمين اين جايگاه پوشيده از قطعه سنگهاى بزرگى است كه در كنار يكديگر و نزديك به هم قرار گرفتهاند . گفته مىشود كه رسول خدا صلى الله عليه و آله در اين نقطه نماز گزاردهاند . در مجاور اين مصلا ، مجراى چشمهء زبيده قرار دارد كه به سوى مكه سرازير مىگردد .
الرحلة الحجازية ( سفرنامه حجاز ) ( فارسى ) — صفحة 301
مساهمون: انصارى
ص٣٠١