سياه متمايل به سرخ مىباشد و نقطههاى سرخ و برجستگىهاى زرد در آن ديده مىشود كه اين برجستگىها در نتيجه چسبانيدن قطعههاى جدا شده از آن مىباشد .
قطر حجر الاسود در حدود سى سانتيمتر است كه به وسيلهء قوسى از نقره به عرض ده سانتيمتر تزيين شده است . فاصلهء ميان ركن « حجر الاسود » و درِ كعبه را « مُلتزم » گويند .
زيرا شخص طواف كننده خود را بدان چسبانيده و به راز و نياز و استغاثه به درگاه پروردگار مىپردازد .
ناودان ( ميزاب ) ، از ميانه ديوار شمال غربى در بالا خارج گرديده است كه بدان « ميزاب الرحمه » گويند . اين ناودان ، ساختهء حجاج است كه آن را بر لبهء كف بام كعبه نصب نمود تا بدين وسيله از جمع شدن آب باران روى سطح آن جلوگيرى نمايد . در آغاز ناودان از مس ساخته شده بود تا اين كه « سلطان سليمان قانونى » در سال 959 هجرى ، ناودانى از نقره را جايگزين آن نمود . سپس در دوران « سلطان احمد » ( عثمانى ) نيز به وسيلهء ناودان نقرهاى ديگرى كه با رنگ نيلگونى مينا كارى شده بود و ميان آن با نقش و نگارهاى طلايى آذين گرديده بود ، جايگزين شد .
اين جانب ناودان ياد شده را در موزهء آثار خصوصى سلطانى در آستانه ، مشاهده كردهام . همچنين در سال 1273 هجرى « سلطان عبدالمجيد » ( عثمانى ) ناودانى ديگر را كه از طلا ساخته شده بود ، به مكه ارسال نمود كه هم اكنون اين ناودان بر كعبه قرار دارد .
در سمت مقابل ناودان از خارج ، « حطيم » قرار دارد و آن ساختمانى نيم دايره است كه در دو طرف آن ، به سوى دو ركن شمالى و غربى كعبه كشيده شده و داراى فاصلهاى در حدود دو متر و سه سانتيمتر است . ارتفاع آن يك متر و ضخامت اين ديوار يك متر و نيم است كه به وسيله مرمرهاى نقش دار پوشيده شده و در كنارهء آن از سوى بالا خطى برجسته ديده مىشود كه آيات قرانى و تاريخ ساختمان آن بر سنگ حك شده است « 1 » .
فاصلهء ميانهء داخلى اين نيم دايره تا ميانهء ضلع كعبه ، هشت متر و هفتاد و چهار سانتيمتر
هامش
( 1 ) . هم اكنون ديگر آثارى از آيات قرآنى و تاريخ بنا بر آن ديده نمىشود بلكه به وسيله سنگ نقشدارزيبائى تزئيين گرديده است . « مترجم »