كه سعى صفا و مروه را به جا آوردهام ، و تقصير نمود و محرم شد براى حج تمتع ، ولى بعد از مراجعت از عرفات و منى و موقع طواف و سعى صفا و مروه و اعمال حج اظهار كرده مثل اين كه من در اعمال عمره به صفا نيامدهام ، همين طور گفتهاند ان شاء الله آمده اى ، بعد از مراجعت به ايران چند بار به پسرانش گفته اعمال من ناقص شده ، و قبل از فوتش وصيت نموده است براى او نايب بگيرند ، اگر عمل شخص فوق الذكر باطل باشد ورّاث او حاضرند اين جانب را بفرستند تا اعمال حج او را انجام بدهم ، آيا نظر حضرت عالى چيست ؟
ج - ورثه مىتوانند شما را نايب كنند براى عمل حج تمتع ، ولى بايد نايب سعى را جداگانه به نيابت آن مرحوم انجام دهد . گر چه در فرض مرقوم بيش از نايب گرفتن براى سعى لازم نيست ( 1 ) .
[ 865 ] س - بين صفا و مروه طورى است كه از يك طرف مىروند و از طرف ديگر آن بر مىگردند ، يعنى بين رفت و برگشت دو سه مترى فاصله است ، آيا اگر امكان باشد از همان مسيرى كه به صفا رفته ، به مروه برود اشكال دارد ؟
ج - اشكال ندارد ، ولى نبايد مزاحم ديگران شود .
[ 866 ] س - شخصى در حال سعى كردن بود ، يك وقت ديد مقدارى را كه براى هروله علامت گذارى كردهاند به طور عادى سير كرده است ، گمان مىكرد لازم است هروله كند و لذا
شرح
( 1 ) - آية الله فاضل : در فرض سؤال ظاهرا سعى را از روى جهل و نادانى ترك كرده است . ( در اين مسأله حكم جهل به موضوع و حكم يكى است ) لذا حج او باطل است و بايد استنابه كند .
آية الله مكارم : گرفتن نايب براى كلّ حجّ تمتع لازم نيست .
آية الله سيستانى : اگر از روى جهل به موضوع يا حكم ، سعى را ترك كند حجش باطل است ، لذا در فرض سؤال بر ورثه لازم است براى كل حج تمتع از طرف ميّت نايب بگيرند .
آية الله تبريزى : احتياط اين است كه براى حجّ تمتع نايب بگيرند ، و احوط اين است كه نايب يك سعى جداگانه اى هم به نيت ميّت به جا آورد .
آية الله خامنه اى : اگر سعى را فراموش كرده نايب همان سعى را قضا كند و اگر ترك سعى از روى جهل بوده حج را اعاده نمايد .
آية الله خوئى : حج او باطل است مگر اين كه سعى را فراموش كرده بوده كه براى او قضا مىكنند .
آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : با فرض ترك سعى از جهت ندانستن مسأله بايد احتياطا عمره مفرده براى او به جا آورند و بعد از آن حج او را اعاده نمايند ( آداب و احكام حج ، مسأله 675 ) .