[ 786 ] م - اگر كسى اين نماز را به جا نياورد و بميرد واجب است بر پسر بزرگ ( 1 ) او كه آن را قضا كند به نحوى كه در كتاب « صلاة » تفصيل داده شده است .
[ 787 ] م - جاهل به مسأله در احكامى كه براى ناسى ذكر شد شريك است با او .
[ 788 ] م - واجب است بر هر مكلفى كه نماز خود را ياد بگيرد و قرائت و ذكرهاى واجب را پيش كسى درست كند كه تكليف الهى را بطور صحيح به جا آورد ، خصوصا كسى كه مىخواهد به حج برود بايد نماز را تصحيح كند ، چون بعضى گفتهاند ( 2 ) اگر نماز او درست نباشد عمره او باطل است ، و همچنين حج نيز باطل است ، پس علاوه بر آن كه به اين قول از حجة الاسلام برائت ذمّه پيدا نمىكند ممكن ( 3 ) است چيزهايى كه در احرام بر او حرام شده بود مثل زن و چيزهايى كه گذشت بر او حلال نشود ( 4 ) .
[ 789 ] م - اگر شخصى نتوانست قرائت يا ذكرهاى واجب را ياد بگيرد بايد نماز را به هر
شرح
آية الله بهجت : و احوط آن است برگردد به حرام اگر دشوار نباشد و آنها را به جا آورد و بعضى در صورت تعذر برگشتن به مقام استنابه را لازم دانستهاند بنا بر اين احوط جمع است ميان قضاء آنها در هر جا كه متذكر شود و گرفتن نايب كه آنها را در مقام به جاى آورد . ( مناسك ، مسأله 333 ) .
آية الله فاضل : برگشتن مطابق احتياط است ولى واجب نيست .
آية الله مكارم : منظور برگشتن به حرم خارج از مسجد الحرام است .
آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : و بهتر است نايب هم بگيرد تا خلف مقام براى او به جا آورد ، ( مناسك فارسى ، مسأله 114 ) .
آية الله غروى : در صورت عدم مشقّت و إلَّا لازم است مراجعت كرده در پشت مقام بخواند و در صورت مشقّت هر كجا توانست به جا مىآورد و اولى اين است كه شخصى را نايب بگيرد در پشت مقام به جا بياورد .
( 1 ) آية الله بهجت : بر ولىّ او لازم است آن را قضا كند .
آية الله مكارم : و اگر ديگرى نيز به جا آورد كفايت مىكند .
آية الله سيستانى : بنا بر احتياط واجب بايد پسر بزرگترش آن را از طرف پدر قضا كند . ( مناسك ، مسأله 330 ) .
( 2 ) آية الله تبريزى : اگر با فرض تمكَّن به طور ملحون نماز بخواند نمازش باطل است مگر اين كه جاهل قاصر يا معتقد به صحّت قرائت باشد و در فرض تعمّد حجّش باطل مىشود .
آية الله خوئى : اگر در زمانى كه نماز خواند مىتوانست صبر كند و قرائتش را تصحيح نمايد و مع ذلك با قرائت ملحون نماز بخواند نمازش باطل است مگر جاهل قاصر باشد و در فرض تعمّد حجّش باطل مىشود .
( 3 ) آية الله بهجت ، از اينجا تا آخر مسأله را متعرّض نشدهاند .
( 4 ) آية الله مكارم : البته دقّتهاى علماى تجويد شرط نيست همين اندازه كه عربى صحيح صدق كند كافى است .