شود نزد مقام نماز مىخواند ( 1 ) .
[ 780 ] م - اگر ممكن نشد در دو جانب نزد مقام نماز را به جا آورد بايد ( 2 ) ملاحظهء نزديكتر را بكند از ميان دو جانب و پشت ( 3 ) مقام ، و اگر سه طرف مساوى باشند ، در پشت نماز بخواند ، و در دو طرف كافى نيست ، و اگر دو طرف نزديكتر از پشت باشند به مقام و لكن هيچ كدام نزد مقام نباشد بعيد نيست جايز بودن اكتفاء به پشت لكن احتياط آن است كه يك نماز در پشت مقام بخواند و يك نماز در يك طرف با ملاحظهء نزديكترى ، و احوط ( 4 ) اعادهء نماز است در صورت امكان در پشت مقام تا وقتى كه وقت ( 5 ) تنگ نشده براى سعى .
شرح
حال بايد پشت مقام باشد . ( المسائل الشرعيه ، ج 1 ، ص 325 ) .
آية الله تبريزى : نماز بايد پشت مقام باشد و در نزديكى آن و در صورت عدم تمكَّن از نزديكى مقام ، با مراعات الاقرب فالاقرب به مقام بنا بر احتياط ، پشت مقام مىتواند به جا آورد .
آية الله بهجت : در صورت عدم تمكَّن و بعد مفرط در يكى از دو جانب آن به جا آورد .
آية الله سيستانى : و اگر نتواند پشت مقام و نزديك به آن به جا آورد ، احتياط واجب آن است كه هم آن را در نزديكيش چه در سمت راست باشد و يا چپ ، و هم دور از آن ولى پشت مقام به جا آورد . و اگر نتواند آن دو را به جا آورد هر كدام كه ممكن است انجام دهد ، و اگر نتواند هيچ كدام را انجام دهد ، در هر جاى مسجد كه شده انجام دهد و بنا بر احتياط مستحب رعايت كند هر چه به مقام نزديكتر باشد ، و اگر پس از آن تا زمانى كه وقت سعى تنگ شود توانست نزديك به مقام و پشت آن نماز را اعاده كند احتياط مستحب اعادهء آن است . ( مناسك ، ص 245 ) .
( 1 ) آية الله صانعى : و هم پشت مقام .
( 2 ) آية الله بهجت : و اگر آن هم ممكن نباشد مراعات مىكند الاقرب فالاقرب به سوى خلف مقام و دو جانب آن را با رعايت احتياط در صورت دوران امر بين بعض مراتب خلف ، و احد جانبين به جمع در نماز بلكه به اعاده پس از تمكن از نماز در پشت سر اگر چه در آخر وقت امكان باشد . و نماز طواف مستحب در هر جاى مسجد باشد جايز است . ( مناسك ، ص 118 ) .
آية الله صانعى : پشت مقام بياورد و احتياط مستحب در جمع بين خلف و بين اقرب از جهات مىباشد .
( 3 ) آية الله فاضل : احوط نماز خلف مقام است .
آية الله خامنه اى : نماز خواندن در دو طرف راست يا چپ مقام در صورت تمكن از خلف گر چه دور باشد كافى نيست .
آية الله خوئى ، آية الله تبريزى : حكم آن در مسأله قبل گذشت .
( 4 ) آية الله فاضل : اولى اعاده نماز است .
آية الله گلپايگانى : بهتر آن است كه هر وقت توانست نماز را دوباره پشت مقام رجاء بخواند .
( 5 ) آية الله صانعى : يعنى احتياط در مبادرت نماز طواف بعد از طواف از بين نرفته كه در مسأله 777 بيان شد .
آية الله تبريزى ، آية الله خوئى : اعاده لازم نيست . ( المسائل الشرعيه ، ج 1 ، ص 352 ) .