[ 535 ] م - اگر از روى سهو ترك كرده ( 1 ) طواف را لازم است آن را به جا آورد هر وقت كه باشد ، ( 2 ) و اگر برگشته به محل خود و نتواند برگردد به مكه يا مشقت داشته باشد برگشتن ، بايد شخص مورد اطمينانى را نايب بگيرد ( 3 ) .
[ 536 ] م - اگر سعى را به جا آورده پيش از آن كه طواف را به جا آورد احتياط واجب ( 4 ) آن است كه سعى را هم به جا آورد ، و اگر نماز طواف را به جا آورده بايد آن را هم بعد از طواف اعاده كند .
[ 537 ] م - اگر شخص محرم به واسطهء مرض ، خودش قدرت نداشته باشد كه طواف كند و تا وقت تنگ شود قدرت حاصل نكند ، اگر ممكن است خود او را به يك نحو ببرند ( 5 ) و طواف دهند ( 6 ) اگر چه به دوش گرفتن يا بر تخت گذاشتن باشد ، و اگر ممكن نشود بايد براى او
شرح
آيات عظام خوئى ، فاضل ، تبريزى : يعنى نتواند خود را به اندازه درك مقدار ركن از وقوف - مسمّاى وقوف اختيارى - به عرفات برساند .
آية الله بهجت : ميزان در تنگى وقت . . بيم از دست رفتن وقوف اختيارى عرفات است ( مناسك ، مسأله 157 ) .
( 1 ) آية الله سيستانى : يا آن را به طور صحيح انجام نداده .
( 2 ) آية الله فاضل : و سعى را نيز بنا بر احتياط اعاده كند .
( 3 ) آية الله خوئى ، آية الله تبريزى : اگر قبل از فوت وقت طواف متذكر شود بايد تا وقت نگذشته قضا كند .
آية الله مكارم : و در اين مدّت چيزى بر او حرام نيست و احتياط آن است كه يك گوسفند قربانى به مكه بفرستد و اگر فرستادن به مكه ممكن نيست در محل خود قربانى كند .
( 4 ) آية الله فاضل : بنا بر اقوى سعى را نيز بعد از طواف اعاده كند .
آية الله خامنه اى : بايد سعى را اعاده نمايد .
آية الله مكارم : اين احتياط در مورد سعى مستحب است .
آية الله سيستانى : بايد سعى را اعاده نمايد . مگر در صورتى كه طواف را فراموش كند تا وقت آن بگذرد مثل اين كه طواف عمره را تا وقوف در عرفات يا طواف حج را تا پايان ذى حجّه فراموش كند كه اعاده سعى لازم نيست گر چه بهتر است .
( 5 ) آيات عظام گلپايگانى ، اراكى ، صافى : و طورى طواف دهند كه پاهايش بر زمين كشيده شود و اگر ممكن نشود او را توسط دوش يا چيز ديگر طواف دهند و اگر هيچ گونه ممكن نشود نايب بگيرد كه براى او طواف كند .
آية الله فاضل : و بهتر است در صورت امكان پاهاى او به زمين كشيده شود .
آية الله سيستانى : احتياط مستحب آن است كه به طورى او را طواف دهند كه پاهايش به زمين كشيده شود . ( مناسك ، مسأله 320 ) .
آية الله مكارم : و لازم نيست پاهاى او به زمين كشيده شود .
( 6 ) آية الله صانعى : و اولى و احوط اين كه به نحوى باشد كه پاهايش به زمين كشيده شود .