[ 236 ] س - نظر به اين كه مسجد جحفه و مسجد تنعيم اخيرا تخريب و بازسازى شده و وسعت يافته است ، آيا حجاج يا معتمرين بايد حتما در حدود مسجد قبلى محرم شوند و يا محرم شدن در تمام مسجد فعلى معتبر است ؟
ج - ميقات در جحفه خصوص مسجد نيست و از هر جاى جحفه مىتوانند محرم شوند ، و همچنين مسجد تنعيم خصوصيت ندارد و احرام از ادنى الحلّ صحيح است ( 1 ) هر چند در مسجد نباشد . بنا بر اين در صورت توسعه مسجد با صدق جحفه در اول ، و ادنى الحل در دوم ، احرام اشكال ندارد .
[ 237 ] س - در مناسك فرمودهايد خدمه اى كه مىخواهند به مكه بروند و از مكه خارج شوند ، در صورت خارج شدن از مكه ، اگر فقط به جده مىروند ، براى ورود به مكه در مرتبهء دوم و سوم و بعد از آن احرام واجب نيست ، ولى اگر به مدينه بروند و از آنجا بخواهند به مكه بروند بايد در مسجد شجره محرم شوند براى عمرهء مفردهء ديگر چنانچه ميسر است ، نكتهء علمى فرق ميان جده و مدينه را بيان فرمائيد ؟
ج - فارق ، ( 2 ) عبور از ميقات و عدم عبور است . ( 3 )
شرح
به احتياط واجب هم مرادف عربى آن را و هم ترجمهء آن را بگويد و هم نايب بگيرد .
آية الله تبريزى : بنا بر احتياط مستحب نايب هم بگيرد .
آية الله گلپايگانى : و نايب هم بگيرد رجاءً .
آية الله اراكى ، آية الله فاضل : و بهتر آن است كه علاوه بر آن نايب هم بگيرد .
آية الله بهجت : مىتواند احتياط كند به جمع بين اين و استنابه اگر چه جواز اكتفاء به همان مقدارى كه مىتواند با ضمّ ترجمه عبارت صحيحه خالى از وجه نيست مثل اكتفا به ترجمه در صورت عدم توانائى به هيچ مقدار و نيز اكتفاء به استنابه عدم قدرت بر ترجمه هم ، كما اين كه لال اكتفاء به تحريك لسان و اشاره به انگشت با عقد قلب مىنمايد و اگر ممكن نباشد استنابه مىكند ( مناسك شيخ ص 13 ) .
( 1 ) آية الله مكارم : ادنى الحل ميقات عمرهء مفرده است .
( 2 ) آية الله فاضل : گذشت كه ميان جدّه و مدينه فرق نيست بلكه فارق عنوان ماهى است كه در آن خارج و داخل مىشود .
آية الله صانعى : گذشت عدم فرق و آن چه به عنوان فارق در اينجا بيان شده محلّ تأمّل است .
( 3 ) نظر آيات عظام در ذيل مسأله 229 گذشت .
آية الله غروى : گذشت اشخاصى كه مكرّرا به مكه داخل و خارج شوند مثل حطَّاب و حشّاش و خدمه كاروانان حاجتى به احرام ندارند .