فقهى و بسيارى از فقيهان اين مذاهب نيز به سماع غنا مىپرداختند . « 1 » اين مقال در پى آن است كه گزارشى از ديدگاههاى مختلف فقيهان مذاهب چهارگانه و شخصيتهاى برجستهء اهل سنت ارائه دهد و ابعاد گوناگون آن را به بررسى نشيند . بر اهل بصيرت پوشيده نيست كه آگاهى دقيق از انظار فقهاى صدر اوّل اهل سنت ، در فهم روايات اثرى بسزا دارد .
معناى لغوى و اصطلاحى غنا
لغت شناسان ، در معناى غنا اختلاف نظر فراوان دارند ؛ برخى از معانى غنا عبارت است از : صدا « 2 » ، زيبا و نازك ساختن آن « 3 » ، صداى طرب آور « 4 » ، طرب آفرينى و برانگيختن عواطف و احساسات با كلام آهنگين و غير آهنگين ؛ چه با موسيقى و چه بدون آن « 5 » ، آواز خوش ، سرود ، خوانندگى و . . . « 6 » .
در تعريف غنا ، ميان فقيهان اهل سنت نيز ، اختلاف نظر است ؛ از شافعى دو تعريف دربارهء آن نقل شده است كه برخى ، آنها را در زمرهء معانى لغوى آن به شمار آوردهاند ؛ « كلّ مَنْ رَفَعَ صوتاً و والاه فصوته عند العرب غناء » . و نيز « تحسين الصوت و ترقيقه « 7 » ( غنا به معناى بلند كردن صدا و پياپى آوردن آن است . . . زيبا و نازك ساختن آن ) .
هامش
« 1 » كفّ الرّعاع عن محرمات اللهو و السّماع ، ص 65 . رك : نيل الأوطار ، شوكانى ، ج 8 ، ص 266 . شوكانى بشرح اختلاف فقيهان اهل سنّت را نگاشته و نظر قائلان به حرام بودن و حلال بودن آن را نمايانده است
« 2 » ترتيب كتاب العين ، حليل بن احمد فراهيدى ، محمد حسن بكايى ، ص 603 « الغناء ممدود في الصوت » غنا با الف كشيده دربارهء صدا به كار مىرود . و معجم مقاييس اللغة ، ج 4 ، ص 356 . و نيز مصباح المنير ، ص 454 - 455
« 3 » النهاية ، ابن اثير ، ج 3 ، ص 391 و نيز لسان العرب ، ابن منظور ، ج 10 ، ص 135
« 4 » القاموس المحيط ، ج 4 ، 374
« 5 » المعجم الوسيط ، ص 655
« 6 » فرهنگ بزرگ جامع نوين ، ج 3 ، ص 1136
« 7 » لسان العرب ، ج 10 ، ص 135 و نيز نهايه ، ج 3 ، ص 391