« معاويه ، چون از كار عبيد اللّه بن عباس و حسن عليه السلام فراغت يافت ، همت به فريفتن مردمى گماشت كه فريفتن او در نظرش از همه مهمتر بود و با او چهل هزار نفر بودند و معاويه و عمر و اهل شام در برابر آنان فرود آمده بودند » .
( 1 ) 4 - سخن ، مسيب بن نجيه در عتاب امام حسن بر صلح ( به روايت جمعى از مورخين ) - متن زير از مدائنى « 1 » است بنابر نقل ابن ابى الحديد در شرح نهج البلاغة ( ج 4 ص 6 ) :
« . . . مسيب بن نجيه به حسن عليه السلام گفت : هميشه از تو در شگفتم ! كه با داشتن چهل هزار سپاهى با معاويه صلح كردى ! ( يا : « بيعت كردى » بنابر اختلاف دو روايت ) .
( 2 ) 5 - كامل التواريخ : ابن اثير . ج 3 ص 61 :
« وقتى خبرهائى كه على دربارهى اهل شام داده بود بمرحلهاى وقوع پيوست ، چهل هزار از لشكريان على با او بر مرگ بيعت كردند و در همين ميان كه او آمادهى حركت مىشد ، بقتل رسيد و چون خدا كارى را اراده كند از آن گريزى نيست . همين كه على كشته شد و مردم با پسرش حسن بيعت كردند ، وى اطلاع يافت كه معاويه و اهل شام بسوى عراق روانه شدهاند لذا به بسيج سپاهى كه با على بيعت كرده بودند پرداخت و از
هامش
( 1 ) وى ابو الحسن بن محمد بن عبيد اللّه بن ابى سيف است كه اصلش از بصره و سكونتش در مدائن بوده و سپس به بغداد منتقل شده و در آنجا بسال 215 وفات يافته است . او همان كسى است كه ابن ابى الحديد در شرح نهج البلاغه بسيار از او نقل مىكند و داراى دويست تأليف در موضوعات گوناگون است . رحمة اللّه عليه .