تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 876

مساهمون:

ص٨٧٦
قسمتى از اين جعبه‌ها نقوش پرندگان يا گلدان يا سبد گل نمايان است ، و در قسمت ديگرش پاره شيشه‌هاى رنگينى به تقليد از آن نقوش تعبيه شده است . در صحن تمام خانه‌ها حتى سراى فقيران حوض آب هست . حوض را از آجر و مخلوطى از آهك و خاكستر مىسازند . خاكستر را از گلخن گرمابه‌ها به دست مىآورند . سيمانى كه از تركيب نصف آهك و نصف خاكستر حاصل مىشود بسيار سخت است ، و براى اين كه مقاوم‌تر باشد و نتركد مقدارى از پرزهايى كه بر سر نوعى نىها مىرويد ، و آن قدر ظريف است كه به قوّت نفس پراگنده مىشود به آن مخلوط مىكنند . ايرانيان اين پرزها را لوى مىنامند و مىگويند همان است كه عبرانيان تيفا
) Tipha (
مىخوانند . بعضى از بنايان به جاى پرز نى از پرزهاى بسيار لطيف و يا كرك بز استفاده مىكنند . بارى ، ساروجى كه بدين گونه به دست مىآيد آب را خوب نگه مىدارد و در برابر حرارت نيز مقاوم است . اما يخبندان آن را مىتركاند و مىريزد . براى جلوگيرى از شكسته شدن حوض مردم در آغاز زمستان آنها را از آب خالى ، و پراز خاك يا برگ درختان مىكنند و رويش را با حصير يا تخته مىپوشانند . آنچه به آن اشاره شد آبدانهاى خانه‌هاى عامه مردمان است ، امّا افراد دولتمند حوضهاى خانه‌هاى مجلّل و عالى خود را با سنگهاى محكم مىسازند ، و لبهء آنها را با سنگهاى مرمر مىپوشانند . كار نجّارى خانه‌ها منحصر به نصب در و پنجره است . درها لولا ندارد ، و به جاى آن در بالا و پايين آخرين تختهء در ، زائده‌اى از همان تخته باقى مىگذارند . در آستانه نيز به موازات و محازات تخته‌اى كه بالاى درگاه نصب شده ، و در دو طرفش حفره‌اى براى جا دادن زائدهء بالاى در درست شده تخته‌اى تعبيه مىكنند . آن‌گاه دو زائدهء چوبى بالا و پايين در را در حفره‌هاى بالا و پايين تخته‌هاى متقابل جا مىدهند و بدين گونه در در دور محور باز و بسته مىشود . در تمام عمارات مشرق‌زمين حتى عمارات مجلّل نيز همين‌گونه است ، و مىگويند در قصر حضرت سليمان نيز همين‌سان بوده است . بنابراين ايرانيان براى ساختن خانه نه به شيروانىساز نياز دارند و نه به آهن‌كار . تنها مصالح آهنى كه در ساختن خانه به كار مىرود عبارتست از زنجير آهنينى كه به جاى قفل از آن استفاده مىكنند . قفل خانه‌ها و كليد آن همه از چوب است . توضيح اين كه كليدان يا قفل چوبى داراى زبانه‌ايست با دو گزليوف در بالا كه بر اثر حركت كليد بالا يا پايين
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 876 | ژان شاردن / اقبال يغمايى