عمارات متناسب و موافق با شرايط اقليمى ايران مىباشد زيرا در اين سرزمين هوا گرم و خشك و زمستانها كوتاه است . اما بناى چنين خانهها در اروپا مصلحت نيست .
زيرا ديوارها و سقفهاى خشتى بر اثر نفوذ رطوبت زود فرومىريزد .
ايرانيان در تالارها و اتاقهاى زمستانى خود بخارى كوچكى مىسازند كه كف آنها بيش از سه تا چهار پا از سطح اتاق بالاتر نيست . پهناى اين بخاريها كه بالاى آنها نيم دايره است از دو يا سه پا درنمىگذرد ، و دودشان از راهى كه ميان ديوار تعبيه شده بيرون مىشود . هيزم را در اين بخاريها راست مىگذارند و مىسوزانند .
اين بخاريها را از آن كوچك مىسازند كه در بيشتر نقاط ايران هيزم به قدر كافى وجود ندارد . همچنين غالبا از اجاق يا منقل كه اتاق را با هيزم كمتر گرم مىكند استفاده مىكنند .
طرز ديگر گرم كردن اتاق چنان است كه در كف اتاقهاى مخصوص نشيمن زمستانى گودالى به عمق پانزده يا بيست شست ، و بنا به وسعت اتاق به قطر شش يا هفت پا حفر مىكنند ، و روى آن ميزى چوبى به ارتفاع يك پا و قطرى يك پا بيش از قطر چالهء جاى آتش مىگذارند ، و روى آن يك يا دو پوشش ضخيم چنان مىگسترانند كه از هر طرف مقدارى آويخته شود . وقتى بخواهند آن را گرم كنند مقدارى آتش كاملا افروخته يا اخگر در چالهء ميان حفره مىريزند ، و براى اين كه آتش دوام بيشتر كند رويش را با قشرى از خاكستر مىپوشانند . براى گرم شدن دور ميز مىنشينند ، و پوشش آن را كه از هر طرف آويخته شده تا سينه روى خود مىكشند .
حرارتى كه از چالهء داخلى اين ميز منتشر مىشود بسيار ملايم و مطبوع ، و چنان آرامبخش است كه خواب به ديدگان مىآورد . مردم روى همين ميز غذا مىخورند و دورش مىخوابند . ايرانيان اين ميز را كرسى مىنامند . وقتى هوا گرم مىشود و نيازى به كرسى نباشد آن را برمىدارند ، و چاله و جاى كرسى را پراز خاك مىكنند ، و رويش را فرش مىگسترانند چنان كه جاى آن ناپيدا مىشود . سال بعد هنگام زمستان خاكها را بيرون مىكنند و كرسى را به جايش مىگذارند .
پنجرههاى اتاقهاى عامه مردم از چوب چنار ساخته شده ، اما پنجرههاى خانه اعيان و بزرگان عبارت از درهاى مشبكّى است كه در هر شبكهاش شيشه كوچك رنگينى كه از اجتماع آنها نقش زيبايى پديد مىآيد تعبيه شده است .
همچنين ايرانيان جعبه آينههايى درست مىكنند كه در قابهاى گچى مىگيرند . در
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 875
مساهمون: ژان شاردن
ص٨٧٥