كه هزينهء خانهسازى در ايران نسبت به اروپا بسيار كمتر است . در اين سرزمين مخارج خانهسازى را بدين شرح پيشبينى و برآورد مىكنند . يك سوّم براى خريد خشت و آجر ؛ يك سوّم هزينهء فراهم كردن گچ و آهگ ، يك سوّم خرج نجّارى در و پنجره .
هيچ يك نجاران ايرانى در كار ساختن داربست و كلافبندى چوبى براى ساختن شيروانى مهارت لازم را ندارد ؛ و يكى از جهات آن كمبود چوب در ايران و كمى مصرفش در ساختمان است . امّا در عوض درودگران ايران در ساختن در و پنجره و خاتمكارى و قابهاى مخصوص پوشش سقف اتاقها و ظرايف ديگر استعداد و مهارت زياد دارند . آنها قابهاى ويژه پوشش آسمانه را روى زمين درست مىكنند ، و پس از اين كه به هم پيوسته و پرداخته شد بالا مىبرند و به جاى خود نصب مىكنند .
و من روزى ديدم كه آنان مجموع قابهاى به هم پيوستهاى را كه قطرش به هشتاد پا مىرسيد به وسيلهء دستگاههاى مخصوصى بالا بردند و نصب كردند ؛ و خبر ندارم آيا كارگران ما همچنين دستگاههايى دارند يا نه . اين نكته را نيز يادآور شوم كه ايرانيان جز اين وسيلهء ديگرى ندارند و هر چيز سنگينى را بخواهند بلند كنند با طناب و قرقره از جا برمىدارند . نجاران همچنين در ساختن نرده و طارمى و امثال اينها ماهرند .
هنگام كار كردن روى زمين مىنشينند ، طرز كار رندههاشان با رندههاى ما متفاوت است ، زيرا رندههاى نجاران ايرانى تراشهها را از دو طرف بيرون مىريزد نه از ميان ، و كار كردن با آنها آسانتر و مفيدتر مىباشد . چوب مورد مصرف نجاران ايران چوب سفيد است كه نرم و صاف و بىگره مىباشد ، و به كار بردن آن راحت و آسان است .
يك نوع چوب بسيار خوب و مرغوب نيز دارند كه به صورت صفحات بزرگى از هيرگانى مىآورند ، همچنان كه ما چوب صنوبر را از نروژ وارد مىكنيم .
چون به طور قطع و يقين نمىدانم حرفههاى ديگر را چگونه و به چه ترتيب طبقهبندى مىكنم مجموع آنها را در دو قسمت شرح مىدهم . يكى از آن دو قسمت در بردارندهء صناعاتى است كه ارباب حرف ايران در آنها مهارت كامل يافتهاند ، و قسمت ديگر بيانگر پيشههايى است كه پيشرفت صنعتگران در آن رشتهها به حدّ متوسط است .
ايرانيان در هنر قلابدوزى و گلدوزى مهارت دارند و در زردوزى و مليلهكارى روى ماهوت و پارچههاى ابريشمين و روى چرم به راستى اعجاز
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 879
مساهمون: ژان شاردن
ص٨٧٩