سكههايى ضرب زده شد كه عيارش از آنها نيز كمتر بود ، و سرانجام براى به جريان افتادن در بازارهاى عثمانى ، در ژن و برخى جاهاى ديگر سكههاى پنجسويى مسينى ضرب زده شد كه روى آن را مفضض كرده بودند . مردم مارسى نيز براى اينكه در امر بازرگانى نفوذ بيشتر يابند و پولشان رواج بيشتر گيرد جنس و ارزش آن را پايين آوردند .
تركها مدتها متوجه اين دغلكارى نشدند اما سرانجام از خواب غفلت بيدار گشتند و عليه فرانسويان غوغاى بيمانگيزى برپا كردند . آنان را دروغزن و فريبكار و متقلّب ناميدند و با اينكه هلنديها و سويسيها نيز بىگناه نبودند از فرانسويان غرامت بسيار گرفتند . سپس به تمام بنادر مأمورانى اعزام داشتند تا آنان همه سكههاى كمعيار و كمارزش را از جريان بيرون و بىاعتبار كنند . گرچه مسكوكات كامل عيارى كه ضرب نشانههاى رسمى فرانسه را داشت همچنان در جريان به جا ماند ، اما ارزش آنها تنزل يافت . همچنين قيمت سكههاى صاحب عيار ضرب فلورانس و مناكو و دمب تا چهار سو پايين آمد . امّا چون بهاى اين سكهها به طور تصنعى و عارضى كاهش يافته بود و قيمت واقعى آن بيشتر بود كمى بعد نخست تعداد آن در بازار نقصان يافت و سرانجام كمياب ، بلكه ناياب شد . اين نوسان و تزلزل قيمت به بازرگانان مغرب زمين زيانها و خسارتهاى شكنندهاى وارد آورد ، زيرا جز تاجران انگليسى بازرگانان اروپايى عموما مالك مقدار زيادى از تىمينهاى كمعيار و تقلبى بودند ، و كشتى كشتى سكههاى پنج سويى همچنان از خارج وارد عثمانى مىشد .
اين نكته نيز يادكردنى است كه يكى از موجبات سقوط سكههاى پنجسويى ، انگليسيان بودند . بازرگانان انگليسى بيش از بازرگانان ديگر به معاملهء ابريشم توجه داشتند و خريدار اين متاع بودند . از سوى ديگر سوداگرانى كه به مقدار زياد تىمينهاى تقلّبى وارد مىكردند به كم يا بيش بهاى آن توجه بسيار نمىكردند و غايت هدفشان به كار بردن اين سكهها در معامله بود . من افزون بر پنجاه گونه از اين قسم سكهها را ديدم . بر روى بيشتر آنها سر زنى نقش شده بود ، و دور سر ، اين كلمات ضرب شده بود . (
vera virtutie image
) مظهر عفاف واقعى . و بر اكوى فرانسه نيز اين كلمات نقش شده بود (
currens pertoutam asnim
) رايج در سراسر آسيا .
اكنون مناسب مىدانم به دو نكته شگفتانگيز اشاره كنم . نخست اينكه در سراسر قلمرو دولت عثمانى كه پهناورترين امپراتوريهاى گيتى است ضرب سكّهء نقره