عروس الدنيا واليه متجر الناس وهو أحد بلدان الأرض .
زكريا بن محمد قزوينى در " آثار البلاد " تحت عنوان ( بلاد
الإقليم الرابع ) : گفته :
الري مدينة مشهورة من أمهات البلاد ، واعلام المدن ، كثيرة
الخيرات ، وافرة الغلات والثمرات ، قديم البناء ، قال الكلبي بناها
شيخ بعد كيومرث ( إلى آخر ما قال ) .
حمد الله مستوفى در " نزهة القلوب " گفته ( صفحه 52 چاپ
لندن ) .
رى از إقليم چهارم است وأم البلاد إيران وبه جهت قدمت آن
شيخ البلاد خوانند تا آنكه گفته :
شهر رى را شبث بن آدم پيغمبر ( عليه السلام ) ساخت هوشنگ
پيشدادى عمارت آن افزود ، وشهر رى بزرگ شد بعد از خرابى منوچهر
بن ايرج بن فريدون تجديد عمارتش كرد ، باز خراب يافت أمير المؤمنين
المهدى بالله محمد بن أبو دوانيق عباسي احياى عمارت آن كرد ،
وشهر عظيم شد ، چنان كه گويند : سى هزار مسجد ودو هزار وهفت صد
وپنجاه مناره در آن بود ، دور با روش دوازده هزار گام است ، طالع
عمارتش برج عقرب ، أهل شهر را بر سر سنگى با هم مخاصمت افتاد ،
زيادت از صد هزار آدمي به قتل آمدند ، وخرابى تمام به حال أهل شهر
راه يافت ، ودر فتنه مغول به كلى خراب شد ، ودر عهد غازان خان ملك
فخر الدين رئى به حكم بر ليغ درو اندك عمارتى افزود ، وجمعى را ساكن
گردانيد .
امين احمد رازي در " هفت إقليم " ضمن بيانات خود تحت عنوان
" رى " چنين گفته :
در زمان المهدى بالله عباسي عمارت شهر رى بدين منوال بود ،
مدارس وخوانق شش هزار وچهار صد ، حمام سيصد وشصت ، مساجد
چهل وشش هزار وچهار صد ، طاحونه هزار ودويست ، كاروانسرا
دوازده هزار وهفتصد ، مناره پانزده هزار وسى وپنج ، يخچال
فهرست منتجب الدين — صفحة 307
مساهمون: منتجب الدين بن بابويه
ص٣٠٧