فهرست منتجب الدين — صفحة 289

مساهمون: منتجب الدين بن بابويه

ص٢٨٩

كرده است وتا آنجا كه اين جانب تتبع نموده أم 24 يا 25 مرتبه از آن مطالبى اقتباس نموده ، گاه بسيار مطول قريب شش هفت صفحه بزرگ ، وگاه يكى دو صفحه ، وگاه يكى دو سه جمله ، وشرح حال خود مؤلف آن را نيز در أواسط مجلس پنجم از كتاب خود مشروحا مفصلا با نقل مبلغ عظيمى از متن خود كتاب " نقض الفضائح " ذكر كرده است ، واينجانب از مطالعه اين فوائد بسيار مفيد تاريخي وجغرافيائى وملل ونحلى يعنى راجع به مناقضات بين شيعه وأهل سنت وجماعت كه هر دو فرقه از اهالى خاك پاك إيران وعموما از سكنه رى وقزوين وقم وكاشان وآوه وساوه وطبرستان وآن صفحات بوده اند ، يعنى از همان نقاط وبلادي كه امروزه ( اقلا از حيث دين ومذهب ) همه با هم برادر وبرابر ولى در آن اعصار به آن درجه با هم ضد ونقيض وبه خون يكديگر تشنه بوده اند ، كه اين همه كتب نفيسه از قبيل همين كتاب " نقض الفضائح " عبد الجليل قزوينى " ونهج الحق " علامه حلى و " ابطال الباطل " فضل الله بن روزبهان خنجى شيرازي و " إحقاق الحق " قاضى نور الله شوشترى و " مجالس المؤمنين " همان مؤلف وصدها كتب ديگر از همين جنس از تصادم أفكار آنها واز ردود وابطالات ومعارضات ومناقضات آنها با يكديگر به عمل آمده است . بارى اين جانب از مطالعه اين همه فوائد لا تعد ولا تحصاى تاريخي وجغرافيائى وملل ونحلى منقول از اين كتاب " نقض الفضائح " چنان كه عرض شده مدتهاى متمادى است كه از دل وجان از عشاق دل بأخته شهداى مفتون اين كتاب از جان عزيز تر بودم ، ولى در عرض اين مدت طويل از هر جا وهر كس كه مىپرسيدم وجويا مىشدم ودر جميع فهارس كتابخانه هاى عمومى وخصوصي مشهوره كه تفحص مىكردم مطلقا وأصلا وبه وجه من الوجوه اثرى ونشانى وخبري از اين در يتيم بحر فضائل نمىيافتم ، ودائما با خود مىگفتم . با هيچ كس نشانى زان دلستان نديدم يا من خبر ندارم يا أو نشان ندارد