فصل بيست و هشتم
توصيف خرمآباد - تجارت شهر - باغهاى سرو - عقايد خرافى مردم - ويرانى خرمآباد بوسيله تيمور - مدتى كه تحت ادارهء پاشاى بغداد بود - سنگ سياه با خطوط كوفى - عزيمت از خرمآباد - ورود به دهكدهء رش - طريقه پختن نان - ثبات آداب و رسوم شرقى - عبور از ارتفاعات سلسله جبال الوند - ورود به بروجرد
با اجازهء از ماژور راولينسون ميخواهم قسمتى از يادداشتهاى او را كه اغلب نقل قول شده در اينجا خلاصه كنم . مشاهدات نامبرده دربارهء خرمآباد بسيار صادقانه است . وى مىنويسد :
خرمآباد محل بىنظيرى است . يك رشته كوه در سراسر جلگه در جهت شمال غرب به جنوب شرق كشيده شده و در يك جا داراى بريدگى است كه رودخانه از آن ميگذرد . در فاصله 4 / 3 مايل از اين بريدگى صخره بزرگ و مجزائى به محيط نزديك به هزار يا رد قرار دارد . اين صخره داراى شيب تندى است و در نزديكى قلهء آن چشمه پرآبى جريان دارد .
قلعه خرمآباد بر بالاى اين صخره قرار گرفته . در قسمت پائين قلعه دور تا دور ديوار دو لايهاى كشيده شده و كوشكى كه بر بالاى آن ساخته شده از استحكامات نيرو - مندى برخوردار است . اين كوشك كه بانى آن محمد -