إسحاق ، نگو به الهام الهى بود ، زيرا در اين صورت أو را بر رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم
مقدم مى شمارى ، زيرا رسول خدا اسلام را نشناخت تا آن كه جبرئيل از سوى
خداوند بر أو نازل شد . گفتم : درست است ، رسول خدا أو را به اسلام دعوت
نمود . گفت : اى إسحاق ، آيا رسول خدا هنگامى كه أو را به اسلام دعوت كرد آيا
اين دعوت به امر خدا بود يا تكلفى از سوى خود آن حضرت بود ؟ باز من
سكوت كردم ، گفت : اى إسحاق ، رسول خدا را به تكلف منسوب مدار ، زيرا
خداوند از زبان أو مى گويد كه : ( من از متكلفان نيستم ) . ( 1 )
گفتم : آرى اين اميرمؤمنان ، أو را به امر خدا دعوت نمود . گفت : آيا اين از
صفت خداوند جبار است - جل ذكره - كه رسولان خود را به دعوت كسى
مكلف بدارد كه حكمي بر أو روا نمى گردد ؟ گفتم : پناه بر خدا ! گفت : اى
إسحاق ، آيا در قياس اين گفتارت كه ( على در كودكى اسلام آورد وحكم اسلام
بر أو روا نيست ) چنين مى بيني كه رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم خود را در دعوت كودكان به
چيزى كه طاقت آن را ندارند به زحمت افكنده است ؟ آيا ممكن است پيامبر در
هنگامى آنان را دعوت كند وآنان بپذيرند وساعتي بعد مرتد شوند ولى كيفرى
بر اين ارتدادشان واجب نگردد وحكم رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم بر آنان روا نگردد ؟ آيا
مىتوانى چنين نسبتي را به رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم بدهى ؟ گفتم : پناه بر خدا ! ( 1 )
مأمون گفت : اى إسحاق ، مى بينم كه به فضيلتى توجه كردى كه رسول
خدا صلى الله عليه وآله وسلم على را بدان فضيلت بر اين مردم برترى داده تا أو را بدان فضيلت از
ديگران ممتاز سازد وبدين وسيله مقام وفضل أو را بشناساند ، واگر خداوند أو
را امر به دعوت كودكان كرده بود پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم كودكان ديگر را نيز مانند على
هامش
( 1 ) - سوره ص / 86 .
( 2 ) - تا اينجا در الغدير 3 / 236 .