ارتداد در قرآن
در زمينه ارتداد ، آيات چندى هست كه برخى نشان از گرايش برخى از
أصحاب به دوران جاهليت در زمان حيات رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم مى دهد مانند آيات
217 سوره بقره ، 100 و 109 سوره آل عمران ، 21 و 54 سوره مائده ، وبرخى
ديگر به مسأله ارتداد پس از درگذشت رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم اشاره دارد مانند آية
144 سوره آل عمران : وما محمد الا رسول قد خلت من قبله الرسل افان مات أو
قتل انقلبتم على أعقابكم ومن ينقلب على عقبيه فلن يضرالله شيئا وسيجزى الله
الشاكرين .
( محمد پيامبرى بيش نيست كه پيامبران ديگرى نيز پيش از أو درگذشتند ، پس
آيا اگر بميرد يا كشته شود شما عقب گرد مى كنيد ( وبه آيين جاهليت
باز مى گرديد ) ؟ وهر كه عقب گرد كند هرگز هيچ زيانى به خدا نمى رساند
وخداوند به زودى شاكران را جزا خواهد داد ) .
صاحب تفسير المنار گويد : ابن قيم گفته است : ( اين آية مقدمه وزمينه اى است
براي حوادثى كه هنگام موت رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم رخ مى دهد ، واثر توبيخ كساني
كه در اين آية مرتد شناخته شدند در روز وفات پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم ظاهر شد ، چرا كه
گروهى مرتد شدند وأهل صدق وراستى بر دين خود پايدار ماندند تا نتيجة به
نفع آنان پايان يافت ) . من گويم : اين كه واقعه ارتداد چند سال پيش از وفات آن
حضرت رخ داده باشد با حكمت مذكور منافاة ندارد ، زيرا جنگ أحد در سال
سوم هجرى رخ داد . . . ( 1 )
علامه مظفر رحمه الله گويد : دليل قرآني ارتداد اين آية است : افان مات أو قتل . . .
زيرا پرسش در اين آية پرسش حقيقي نيست ، زيرا اگر پرسش حقيقي باشد
هامش
( 1 ) - المنار 4 / 160 .