مىكند كه مغرور خود آنها هستند : مىفرمايد :
وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ
: هر كس كار خود را به خدا واگذارد و به او اعتماد كند و با رفتار خود ، خدا را خشنود گرداند ، خداوند ياريش مىكند و اسباب پيروزيش را فراهم مىسازد ، زيرا او مقتدر و حكيم است و كسى كه به او پناه آورد ، در پناه قدرت و حكمتش ، مصونيت پيدا مىكند .
وَ لَوْ تَرى إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ
:
اگر ميديدى كه فرشتگان چگونه هنگام قبض روح كفار ، بر پيشانى و پشت آنها مىزنند ، در شگفت مىماندى ! منظور كشتگان بدر است . مردى خدمت پيامبر گرامى اسلام عرض كرد : در پشت ابو جهل اثرى ديدم كه شبيه بند نعل بود ! فرمود : اثر ضربت ملائكه بوده است .
مجاهد روايت كرده است كه مردى به پيامبر عرض كرد : مىخواستم يكى از مشركين را بزنم ، خودش افتاد . فرمود : فرشتگان پيش از تو به او حمله كردهاند .
وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ
: فرشتگان به كفار مىگويند : پس از اين عذاب ، عذاب ديگرى كه سوزنده و گدازنده است ، در انتظار شماست . برخى گفتهاند : فرشتگان در روز بدر سلاحهاى آهنينى داشتند كه وقتى به مشركين مىزدند ، در جراحات آنها آتش مىافتاد و منظور از
« ذُوقُوا عَذابَ . . . »
همين است .
ذلِكَ بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ
: اين كيفر ، بواسطهء رفتارى كه از شما سر زده است ، گريبانگير شما مىشود . علت اينكه مىگويد : كارى كه دستهاى شما كردهاند ، اين است كه اغلب كارها با دست انجام مىگيرد . مقصود جنايت و كفر و معصيت آنهاست .
وَ أَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ
: خداوند به ستم ، بندگان خود را عذاب نميكند ، بلكه آنها را به اندازهء استحقاقشان كيفر مىدهد .
از اين آيه به خوبى بر مىآيد كه عقيدهء جبريان در بارهء اينكه خداوند كفر را در دلها خلق مىكند ، آن گاه مردم را بواسطهء كفرشان كيفر مىدهد ، باطل است . خداوند كسى را بدون گناه يا بگناه ديگرى عذاب نمىكند ، زيرا اين كار ظلم است و بطور مبالغه آميزى ستمگرى را از خود نفى كرده است
.