است . مىگويد : هر گاه براى جنگ ، با مردم كافر نزديك شديد ، به آنها پشت ، نكنيد و پا بفرار نگذاريد .
وَ مَنْ يُوَلِّهِمْ يَوْمَئِذٍ دُبُرَهُ إِلَّا مُتَحَرِّفاً لِقِتالٍ أَوْ مُتَحَيِّزاً إِلى فِئَةٍ فَقَدْ باءَ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ
: هر كس از جنگ روى گردان شود و راه فرار پيش گيرد ، سزاوار غضب خداست و بقولى بسوى غضب خدا بازگشته است . اما اگر كسى جاى خود را ترك كند براى اينكه جاى بهترى پيدا كند ، تا بهتر بتواند با دشمن بزد و خورد بپردازد ، يا اينكه خود را بدستهاى برساند كه از آنها كمك بگيرد ، عيبى ندارد .
وَ مَأْواهُ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ
: جايگاه كسى كه از جنگ فرار كند جهنم است و جهنم بد جايگاهى است . بيشتر مفسرين گويند : اين تهديد ، مخصوص بدريان است . در جنگ بدر ، مسلمين حق جابجا شدن نداشتند ، زيرا آنها فقط يك گروه بيشتر نبودند و انتقال از اين جا بجاى ديگر براى پيوستن بگروه ديگر و كمك گرفتن از آنها امكان نداشت . اما در جنگهاى ديگر چنين كارى امكان دارد و مسلمان بهر جا فرار كند ، بسوى گروه مسلمان فرار كرده است .
ابن عمر مىگويد : پيامبر ما را بجنگى فرستاد و مسلمين در موقع برخورد بدشمن فرار كردند و بمدينه بازگشتند . گفتيم : يا رسول اللَّه ، ما از جنگ فرار كردهايم فرمود : شما با دشمن جنگيدهايد و من « فئهء » شما ( كه به من پناه آوردهايد ) برخى گويند : اين آيه ، عام است و بطور كلى هر كس كه از جنگ فرار كند ، مشمول اين تهديد است .
اكنون اين مطلب را بيان مىكند كه در جنگ بدر ، مشركين را مسلمانان نكشتهاند ، بلكه خدا كشته است . مىفرمايد :
فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَ لكِنَّ اللَّهَ قَتَلَهُمْ
: در اينجا مىگويد : كارهاى خداوند سبب اصلى قتل ايشان بود . مثل تشجيع مسلمين و انداختن ترس و وحشت در دلهاى دشمنان و . . . نه كارهايى كه شما كردهايد . پس اين فعل از خدا سر زده است نه از شما .
وَ ما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ رَمى
: در روايت است كه در روز بدر ، جبرئيل