بيان آيه 100 تا 102
قرائت
ا و لم يهد : يعقوب در اين سوره و در طه و سجده به نون خوانده است و ديگران به ياء . مقصود از قرائت اول تعظيم و مؤيد اين است كه در قرائت دوم هم مرجع ضمير « اللَّه » است .
لغت
قصص : حديث پى در پى .
نبا : خبر از يك حادثهء بزرگ . نبى كسى است كه اخبار تكان دهنده بياورد .
و جدان : ادراك .
اعراب
وَ نَطْبَعُ
: جمله مستانفه است و عطف بر
« أَصَبْناهُمْ »
نيست ، زيرا لازم بود كه به صيغهء ماضى باشد .
مِنْ عَهْدٍ
: « من » براى تبعيض است . زيرا وقتى كه برخى از عهدها واقع نشد ، جميع آنها هم واقع نميشود . اما بهتر اين است كه زايده و فايدهء آن استغراق جنس باشد .
إِنْ وَجَدْنا
: « ان » مخفف از ثقيله است . پس از تخفيف ممكن است بر سر فعل در آيند و از عمل ملغى شود .
مقصود
اكنون در نكوهش آنها كه از سرگذشت گذشتگان عبرت نگرفتند ، مىفرمايد :
أَ وَ لَمْ يَهْدِ لِلَّذِينَ يَرِثُونَ الْأَرْضَ مِنْ بَعْدِ أَهْلِها أَنْ لَوْ نَشاءُ أَصَبْناهُمْ بِذُنُوبِهِمْ
اين استفهام براى تقرير است . فاعل فعل بقول ابن عباس و مجاهد و سدّى « اللَّه » است .