پروردگارا ما را با ستمكاران قرار مده . سپس انبياء و ائمه رو بجانب اهل دوزخ كرده ، به منظور ملامت آنها مىفرمايند : « سلك جمعيت شما و تكبر شما ، برايتان سودمند نيفتاد . شما اين گروه ناتوان را تحقير مىكرديد و نقش و نگار زندگى دنياى خود را برخ آنها مىكشيديد » آن گاه رو بجانب همراهان ناتوان خود كرده ، مىفرمايند : اكنون باذن خدا داخل بهشت شويد . شما را ترسى و غمى نيست . مؤيد اين روايت ، روايتى است كه عمر بن شيبه و ديگران نقل كردهاند كه : على ع قسمت كنندهء بهشت و دوزخ است و نيز روايت كرده است كه پيامبر ص به على فرمود : گويى ترا در روز قيامت مىنگرم كه عصايى به كف دارى . قومى را به بهشت و قومى را بدوزخ مىرانى ، ابو القاسم حسكانى - مرفوعا - نقل كرده است كه : اصبغ بن نباته گفت : در حضور على ع نشسته بودم .
( ابن الكوا ) شرفياب شد و از اين آيه پرسيد ، فرمود : واى بر تو ! ما در روز قيامت ميان بهشت و دوزخ مىايستيم . ما ياران خود را به سيمايشان مىشناسيم و آنها را داخل بهشت مىكنيم و دشمنان خود را به سيمايشان مىشناسيم و داخل جهنم مىكنيم .
يَعْرِفُونَ كُلًّا بِسِيماهُمْ
: رجالى كه بر اعراف هستند ، اهل بهشت را در سيماى اطاعت كنندگان و اهل دوزخ را در سيماى بدكاران مىشناسند .
وَ نادَوْا أَصْحابَ الْجَنَّةِ أَنْ سَلامٌ عَلَيْكُمْ لَمْ يَدْخُلُوها وَ هُمْ يَطْمَعُونَ
:
مردمى كه بر اعراف هستند ، اهل بهشت را ندا مىكنند كه . سلام بر شما و بدينترتيب به آنها تبريك مىگويند و به نعمتى كه خداوند به آنها بخشيده است ، اظهار شادى مىكنند . ابن عباس و ابن مسعود و حسن و قتاده گويند : اين سخن را هنگامى مىگويند ، كه هنوز داخل بهشت نشدهاند ، ولى نااميد هم نيستند و اميدوارند كه داخل خواهند شد . برخى گويند : اين طمع و اميد ، از آن طمعها و اميدهاى حتمى است . چنان كه ابراهيم ( ع ) مىفرمود :
« وَ الَّذِي أَطْمَعُ أَنْ يَغْفِرَ لِي خَطِيئَتِي »
( شعراء 83 :
خدايى كه طمع دارم گناهم را بيامرزد ) اين قول از حسن و ابو على جبائى است . « 1 »
هامش
( 1 ) - سعدى گويد :اى دوست ترا نان جوين خوش ننمايد * معشوق من است آنكه به نزديك تو زشت استحوران بهشتى را دوزخ بود اعراف * از دوزخيان پرس كه اعراف بهشت است .