بيان آيه 48 - 49
لغت
نداء صداى كشيده و بلند خوف : انتظار واقعهء ناگوار . ضدّ امن .
اعراب
أَ هؤُلاءِ الَّذِينَ
: مبتدا و خبر . بهتر اين است كه « الذين » خبر مبتداى محذوف باشد .
لا يَنالُهُمُ
: جواب « اقسمتم » و داخل در صلهء « الذين »
مقصود
در اين آيه در بارهء خطاب اعرافيان به اهل دوزخ مىفرمايد :
وَ نادى أَصْحابُ الْأَعْرافِ رِجالًا يَعْرِفُونَهُمْ بِسِيماهُمْ
: اهل اعراف ، دوزخيان را به سيمايشان مىشناسند . اين شناسايى ، بقول ابن عباس از اين لحاظ است كه منظور از دوزخيان رؤساى مشركين هستند و اهل اعراف آنها را كه رهبرشان بودهاند - بنام و نشان مىشناسند . جبائى گويد : بخاطر علاماتى است كه در چهرهء آنهاست مثل سيه رويى و متلاشى شدن اندام و كبودى چشم . برخى گويند : به همان صورتى كه آنها را در دنيا ديدهاند ، مىشناسند .
قالُوا ما أَغْنى عَنْكُمْ جَمْعُكُمْ وَ ما كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ
: اهل اعراف ، در نداى خود به اهل دوزخ مىگويند : ثروت و جمعيت شما بحالتان سودى نبخشيد و و تكبر شما از قبول حق و عبادت ، موجب بدبختى شما شد . ما شما را نصيحت مىكرديم ولى شما سرگرم جمع مال بوديد و سخن ما را نپذيرفتيد . كجاست آن مال و آن تكبر ؟ ! جبائى گويد : يعنى گروهى كه در مخالفت با انبياء مورد اتكاى شما بودند ؟