اكاشره و اعلم ان كلانا * على ما ساء صاحبه حريص
يعنى : يكديگر را مسخره مىكنيم و مىدانم كه هر دوى ما به چيزى كه موجب نارضايتى طرفمان هست ، حريص هستيم .
مقصود
قبلا در بارهء تهديد كفار سخن گفت : اكنون مؤمنان را به بهشت جاودانى وعده داده ، مىفرمايد :
وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لا نُكَلِّفُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها . . .
تا آخر آيه ( 42 ) آنان كه آيات خدا را تصديق كنند و مورد اعتراف قرار دهند و تكبر نداشته باشند و كارهاى شايسته را انجام دهند ، براى هميشه در بهشت ، اقامت مىكنند . در حقيقت ، آنهايى به اين نعمت جاودانه ، نائل مىشوند كه به تكليفهاى خداوند - كه البته خالى از مشقت و زحمت نيستند - عمل كنند . لكن بايد به اين نكته نيز توجه داشت كه تكليف خداوند ، به اندازه طاقت و قدرت انسان است . آن اندازه كه مقدور انسان نباشد ، خداوند تكليف نمىكند . جملهء
« لا نُكَلِّفُ »
اگر خبر باشد ، به اين معنى است كه از مؤمنين به اندازهء قدرتشان تكليف خواسته شده و اگر معترضه باشد به اين معنى است كه از مؤمنين و كافرين بيش از حد توانايى چيزى نخواستهايم و بنا بر اين هر دو دسته ، از قدرت خويش استفاده يا سوء استفاده كرده ، اهل بهشت يا جهنم شدهاند .
وَ نَزَعْنا ما فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ
: از دل اهل بهشت ، كينه و رشك و عداوت برداشتهايم و هيچكس حسد ديگرى نمىخورد ، و لو اينكه مقام او را بالاتر بنگرد .
تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهارُ
: در همين حالت نهرها از زير درختها و كاخهاى ايشان جارى است .
وَ قالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدانا لِهذا وَ ما كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْ لا أَنْ هَدانَا اللَّهُ
گويند : خدا را ستايش كنيم كه ما را به عملى رهنمون گشت كه مستوجب چنين پاداشى گشتيم . او دليل اين راه شد و بوسيله تكاليف پر ارزش خود ما را در معرض