بيان آيه 42 43
قرائت
و ما كنا : ابن عامر بدون و او خوانده است . در مصحف شاميان نيز بدون واو است . اما ديگران با واو خواندهاند . ابو على گويد : بستگى اين جمله به سابق طورى است كه آن را از واو بى نياز كرده است .
اورثتموها : ابو عمر و حمزه و كسايى ثاء را در تاء ادغام كردهاند ( همچنين در سورهء زخرف ) و ديگران بدون ادغام خواندهاند . ترك ادغام بخاطر اين است كه مخرج ثاء و تاء دو تاست . ادغام بخاطر اين است كه اينها قريب المخرج هستند .
لغت
غل : كينه صدور : جمع صدر ، محل تدبير و راى . از همين جهت است كه به رهبر يك اجتماع « صدر » گفته مىشود .
جريان : ريزش آب و هر مايعى .
انهار : جمع نهر مجراى وسيع آب . علت اينكه به روز « نهار » گويند ، گسترش نور است .
نداء : صدا زدن كسى .
اعراب
لا نُكَلِّفُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها
در محل رفع ، خبر « الذين » عائد مبتدا محذوف است .
ممكن است اين جمله معترضه و خبر
« أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ »
باشد .
أَنْ تِلْكُمُ الْجَنَّةُ
: ممكن است « ان » به معناى « اى » و براى تفسير نداء باشد و ممكن است مخفّفه از ثقيله باشد به تقدير : « انه تلكم الجنة » شاعر گويد :