كهلا : عطف بر محل
« فِي الْمَهْدِ »
كه جملهء ظرفيه و حال است از ضمير « تكلم »
مقصود
خداوند ، در آيهء پيش به وصف قيامت و جمع پيامبران پرداخت ، اكنون به وصف مسيح و گفتگوهاى خود با او پرداخته ، مىفرمايد :
إِذْ قالَ اللَّهُ
: مقصود ، هنگامهء قيامت است . فعل ماضى را بجاى مستقبل ، به كار برده ، تا نشان دهد كه وقوع قيامت ، نزديك و حتمى است ، زيرا چيزى كه آمدن آن حتمى است ، گويى آمده است .
يا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ
: عيسى را پسر مريم مىخواند تا به مسيحيان بفهماند كه كسى كه داراى مادر است ، نمىتواند خدا باشد .
اذْكُرْ نِعْمَتِي عَلَيْكَ وَ عَلى والِدَتِكَ
: اى عيسى ، ياد كن از نعمتهاى من نسبت به تو و مادرت و سپاسگزارى كن . كلمهء « نعمت » مفرد است . لكن مقصود جمع است . مثل
« وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لا تُحْصُوها »
( ابراهيم 34 : اگر نعمتهاى خدا را بشماريد ، احصا نكنيد ) بطور كلى مصدر مضاف ، صلاحيت دارد كه به معناى جنس باشد .
إِذْ أَيَّدْتُكَ بِرُوحِ الْقُدُسِ
: مقصود از
« بِرُوحِ الْقُدُسِ »
جبرئيل است . تفسير آن در سورهء بقره ، ذيل آيهء :
« وَ أَيَّدْناهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ »
( 87 ) آوردهايم .
تُكَلِّمُ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَ كَهْلًا
: هنگامى كه ترا به جبرئيل تاييد كرديم ، در حالى كه در گهواره و در دورهء كهولت ، با مردم سخن مىگفتى .
حسن گويد : گهوارهء ( مهد ) عيسى دامان مادرش بود .
وَ إِذْ عَلَّمْتُكَ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ
: برخى گفتهاند : يعنى ترا خط نوشتن و علم و شريعت ، آموختيم و بقولى ، يعنى كتابهاى آسمانى و علم و حكمت ، به تو آموختيم .
بنا بر اين « الكتاب » كلمهء عامى است كه شامل همهء كتب ، مىشود . سپس اين مطلب را به ذكر تورات و انجيل تفصيل داده است .
وَ التَّوْراةَ وَ الْإِنْجِيلَ وَ إِذْ تَخْلُقُ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ بِإِذْنِي
: و به ياد آور هنگامى كه خاك را به شكل مرغ در مىآوردى و اين كار را باذن من انجام مىدادى .