بيان آيهء 110
قرائت
اهل كوفه ، به جز عاصم « ساحر مبين » در اين سوره و در سورههاى يونس و هود وصف ، قرائت كردهاند . ابن كثير و عاصم ، فقط در سوره يونس « ساحر مبين » قرائت كردهاند . اهل مدينه و بصره و شام ، همه جا « سحر مبين » قرائت كردهاند .
قرائت « سحر » به خاطر اشارهء به عملى است كه به تعبير آنها سحر آميز بوده است . منظور آنها اين بود كه : كار تو جز سحرى آشكار نيست . و قرائت « ساحر » اشاره به شخص است . هر دو قرائت خوب است . لكن قرائت اول ، بهتر است زيرا هم به شخص گفته مىشود و هم به عمل .
« سحر » به معناى عمل سحر ، روشن است . اما « سحر » به معناى « ساحر » ، بنا بر ارادهء « ذو سحر » است . مثل :
« وَ لكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ »
( بقره 177 : و لكن « ذو البر » - يعنى صاحب نيكى - كسى است كه ايمان آورد ) عرب مىگويد :
« انما انت سير » يعنى تو « ذو سير » و صاحب سير هستى .
اعراب
إِذْ قالَ
: دربارهء عامل « اذ » دو احتمال است : 1 - ابتداى كلام و عطف است بر
« يَوْمَ يَجْمَعُ اللَّهُ الرُّسُلَ . . . »
سپس گفته است : « و ذلك اذ قال اللَّه . . . » 2 - محل آن نصب به تقدير « اذكر اذ قال اللَّه »
يا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ
: ممكن است « عيسى » مناداى مضمون و به تقدير « يا عيسى يا بن مريم » باشد و ممكن است « ابن مريم » صفت « عيسى » و عيسى منصوب باشد و ممكن است « عيسى و ابن » در تقدير ، مبنى بر فتح باشند .
تُكَلِّمُ النَّاسَ
: جمله حاليه .